Khi chàng linh mục trẻ Jerónimo đến Đàng Ngoài, những giám mục cao tuổi đã đặt cho anh tên Việt là Vọng, nghĩa là hy vọng. Họ biết mình sẽ không còn sống bao lâu nữa. Họ mong có người tiếp tục công việc. Và người trẻ ấy đã không phụ lòng họ.
Cậu bé nhà nghèo
Jerónimo Hermosilla sinh ngày 30 tháng 12 năm 1800 tại Tây Ban Nha, trong một gia đình nghèo. Cậu vào Dòng Đa Minh, khấn trọn đời ngày 29 tháng 10 năm 1823. Rồi cậu được gửi sang Manila, chịu chức linh mục năm 1826.
Ngày 15 tháng 5 năm 1829, cha đặt chân đến Đông Đàng Ngoài, vùng Thái Bình.
Cái tên mang nhiều ước vọng
Hai vị giám mục già của giáo phận lúc ấy là Đức cha Ignacio Delgado - Y và Đức cha Domingo Henares - Minh. Các ngài đặt tên Việt cho cha là Vọng. Một cái tên chứa đựng tất cả những gì hai ông cụ mong đợi: sẽ có người trẻ gánh vác khi họ ra đi.
Năm 1838, cả hai vị giám mục ấy đều chết vì đạo. Năm 1841, cha Vọng được tấn phong giám mục, lấy tên là Liêm. Niềm hy vọng năm xưa giờ đã thành người kế nghiệp.
Người xây lại những gì đổ nát
Trong những năm tương đối yên ổn, Đức cha Liêm bắt tay xây dựng lại. Ngài sửa sang nhà thờ, khôi phục chủng viện, dựng lại cộng đoàn các nữ tu. Ngài mở những kỳ sinh hoạt giáo lý.
Và ngài làm một việc đầy lòng thương xót: đi tìm những người đã vì sợ hãi mà bỏ đạo trong cơn bách hại trước. Ngài không phán xét họ. Ngài đón họ trở về.
Những năm sống ẩn
Sang thời Tự Đức, cuộc truy bắt lại gắt gao. Đức cha phải đổi tên, sống ẩn ở nhiều nơi.
Ngày 21 tháng 10 năm 1861, ngài đang ẩn trong nhà ông Bính, một người không theo đạo, cùng thầy giảng Giuse Nguyễn Duy Khang. Người con trai của ông Bính vì bất hòa trong nhà đã đi tố cáo. Đức cha và thầy Khang bị bắt, giải về Hải Dương.
"Là một hạnh phúc"
Trước quan quân, Đức cha nói:
"Nếu được chết vì đạo này, đối với tôi là một hạnh phúc."
Quan cáo buộc ngài làm hại đất nước. Ngài nhận việc mình giảng đạo, nhưng không nhận đó là việc làm hại ai. Ngài khẳng định:
"Đạo Thiên Chúa là đạo chân chính, dạy con người biết tôn thờ vị Thượng Đế tạo thành trời đất..."
Ngày lễ Các Thánh năm 1861
Ngày 1 tháng 11 năm 1861, Đức cha Jerónimo Hermosilla - Liêm bị xử chém tại pháp trường Năm Mẫu, ngoại thành Hải Dương, cùng với Đức cha Valentín Berrio-Ochoa - Vinh và cha Pedro Almato - Bình.
Một người không theo đạo nhưng quý mến ngài đã giúp đưa thi hài ngài về Thọ Ninh. Sau đó, thi hài được chuyển tới Kẻ Mốt.
Ngài được phong Chân phước ngày 20 tháng 5 năm 1906 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của ngài là 1 tháng 11.
Người đã trở thành niềm hy vọng
Hơn ba mươi năm ở Việt Nam, Đức cha Liêm đã sống trọn vẹn cái tên được đặt cho mình. Ngài là hy vọng của hai giám mục già. Ngài là hy vọng cho những người từng yếu lòng bỏ đạo. Ngài là hy vọng cho một giáo phận đổ nát cần được dựng lại.
Và điều cảm động là đến cuối cùng, chính một người không cùng đức tin lại đứng ra lo cho thi hài ngài. Có lẽ cả đời ngài đã gieo niềm hy vọng không chỉ trong lòng người Công giáo.