Người ta từng lo cha Almato không đủ sức đi truyền giáo xa. Vóc người mảnh khảnh, sức khỏe yếu ớt. Vậy mà cha đã sống nhiều tháng trời trong những căn hầm tối dưới lòng đất Việt Nam, và cuối cùng ở lại đây mãi mãi.
Chàng trai yếu ớt
Pedro Almato sinh năm 1830 tại Tây Ban Nha. Anh có vóc dáng mảnh khảnh, sức khỏe không tốt. Nhiều người nghi ngờ anh có thể chịu đựng được cuộc sống truyền giáo gian khổ nơi xứ xa.
Nhưng năm 1847, anh vẫn vào Dòng Đa Minh. Năm 1853, anh chịu chức linh mục tại Philippines. Năm 1855, cha đến Bùi Chu, nhận tên Việt là Bình.
Sống trong hầm
Cha được giao phụ trách vùng Thiết Nham. Cha học tiếng Việt, đi thăm các xứ. Nhưng đó là những năm cấm đạo gắt gao dưới triều Tự Đức. Để tránh lính, cha phải sống nhiều tháng trong những căn hầm dưới lòng đất.
Hãy thử hình dung: một người vốn đã yếu, sống trong bóng tối, ẩm thấp, chật chội, không ánh nắng. Sức khỏe cha càng lúc càng đáng lo.
Chuyến thuyền bị lỡ
Đức giám mục quyết định chuyển cha sang Trung Quốc, nơi an toàn hơn. Nhưng chiếc thuyền phải đi sớm vì sợ lộ hành tung. Cha lỡ chuyến.
Cha ở lại, và tiếp tục phục vụ vùng Hải Dương. Có lẽ đó không phải là tình cờ. Có lẽ Chúa muốn cha ở lại với những người Việt mà cha đã yêu thương.
Trong những lá thư gửi về gia đình, cha kể về những tháng ngày sống dưới lòng đất. Và cha viết cho cha mẹ:
"Nếu cha mẹ có hay tin con bị bắt, thì xin cha mẹ đừng khóc, nhưng hãy vui mừng vì con được diễm phúc."
Cha đã chuẩn bị tinh thần cho cha mẹ, từ rất lâu trước khi điều ấy xảy ra.
Ruộng mía tháng Tám
Tháng 8 năm 1861, cha Bình đang ẩn trong một ruộng mía, chờ gặp Đức cha Valentín Berrio-Ochoa, tên Việt là Vinh. Một người từng được cha tiếp đón, từng nhận sự giúp đỡ của cha, đã đi mật báo với quan để lãnh tiền thưởng.
Cha và Đức cha Vinh bị bắt, giải về Hải Dương.
Sống trong thời cấm đạo, các thừa sai phải nương nhờ vào lòng tốt của người khác. Và chính điều ấy khiến họ dễ bị phản bội nhất.
Ngày 1 tháng 11 năm 1861
Ngày 1 tháng 11 năm 1861, đúng lễ Các Thánh, cha Pedro Almato - Bình bị xử chém tại pháp trường Năm Mẫu, cùng với hai giám mục: Đức cha Valentín Berrio-Ochoa - Vinh và Đức cha Jerónimo Hermosilla - Liêm. Cha ba mươi mốt tuổi.
Thi hài cha ban đầu được chôn tại pháp trường, sau được đưa về một nhà thờ của Dòng nữ Đa Minh.
Cha được phong Chân phước ngày 20 tháng 5 năm 1906 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của cha là 1 tháng 11.
Sức mạnh không nằm ở thân xác
Cha Bình có một thân thể yếu đuối. Nhưng cha đã chịu đựng được những gì mà nhiều người khỏe mạnh không chịu nổi: nhiều tháng dưới lòng đất, một chuyến thuyền lỡ, một lần bị phản bội, và cuối cùng là lưỡi gươm.
Và cha ra đi đúng vào ngày lễ Các Thánh, như một lời nhắc nhở dịu dàng rằng các thánh không phải là những người sinh ra đã mạnh mẽ. Các thánh là những người yếu đuối đã để Chúa làm mạnh mình.