Người ta lùa họ ra khỏi nhà, trói từng tốp năm người, mỗi người chỉ được mang theo mấy nắm gạo. Nhà cửa, ruộng vườn ở lại phía sau. Trong những đoàn người bị dẫn đi ấy có ông Anrê Tường, người anh trong một gia đình đạo đức ở Ngọc Cục.
Người anh
Anrê Nguyễn Mạnh Tường sinh năm 1812 tại thôn Phú Yên, làng Ngọc Cục, tỉnh Nam Định. Ông là anh ruột của ông Vinh Sơn Nguyễn Mạnh Tương, người sau này làm chánh tổng. Hai anh em lớn lên trong một gia đình quen lo việc chung: cha của họ từng là chánh trương giáo xứ.
Ông Tường lập gia đình, sống đời một giáo dân bình thường trong cộng đoàn Ngọc Cục. Không chức tước, không danh tiếng. Chỉ là một người chồng, một người cha, một người anh, sống đạo đức giữa làng quê Nam Định.
Những ngày tàn khốc
Năm 1861, vua Tự Đức ban chiếu chỉ phân sáp. Ở Nam Định, dưới thời tổng đốc Nguyễn Đình Tân, lệnh ấy được thi hành rất gắt gao. Một chứng từ thời ấy còn ghi lại lệnh truyền:
"Phải đuổi người Công giáo ra khỏi nhà, trói từng lớp năm người, chỉ được đem theo mấy nắm gạo đủ ăn chừng hai ngày."
Hãy thử hình dung những đoàn người ấy: già trẻ, đàn ông, đàn bà, bị lùa ra khỏi làng, tay bị trói, lưng mang túi gạo nhỏ. Sau lưng họ là mái nhà, là ruộng lúa, là ngôi nhà thờ. Trước mặt là một nơi xa lạ, không biết bao giờ được về.
Ông Tường bị bắt cùng nhiều người làng, bị giam ở Nam Định, rồi bị đưa đến vùng Bạch Cốc.
Trong ngục với em trai
Ông mang gông nặng, bị xiềng xích, bị tra tấn. Người ta khắc hai chữ "tả đạo" lên má ông.
Nhưng ông không một mình. Cùng bị giam có em trai ông, ông Vinh Sơn Tương, và ba người đồng hương: ông Đaminh Nguyễn Huy Nguyên, ông Đaminh Nguyễn Đức Mạo, ông Đaminh Nguyễn Đức Nhi. Họ cùng nhau cầu nguyện, ăn chay, sám hối. Người anh có lẽ vẫn giữ thói quen chăm lo cho em mình, như hồi hai anh em còn nhỏ.
Lời hứa đoàn tụ
Ngày 15 tháng 6 năm 1862, quan đặt thập giá xuống đất. Chỉ cần bước qua, ông sẽ được trở về với vợ con.
Được về với vợ con. Sau chín tháng xa nhà, còn lời hứa nào ngọt ngào hơn? Với một người cha, một người chồng, đó hẳn là điều khó cưỡng lại nhất. Tài liệu không ghi lại ông đã nghĩ gì trong khoảnh khắc ấy. Chỉ ghi lại quyết định của ông: ông không bước qua.
Pháp trường Làng Cốc
Ngày 16 tháng 6 năm 1862, ông Anrê Tường bị xử chém tại pháp trường Bạch Cốc, người ta còn gọi là Làng Cốc, cùng với em trai và ba người bạn đồng hương. Thi hài ông được đưa về an táng trong khuôn viên nhà thờ Ngọc Cục.
Ông được phong Chân phước ngày 29 tháng 4 năm 1951 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của ông là 16 tháng 6.
Hai anh em, một con đường
Câu chuyện của ông Tường không thể tách khỏi câu chuyện của cả làng Ngọc Cục. Năm người con của một làng, trong đó có hai anh em ruột, cùng bị bắt một ngày, cùng chết một ngày.
Nhưng mỗi người vẫn có cuộc đời riêng, nỗi nhớ riêng, gia đình riêng. Ông Tường là người anh, người cha, người chồng. Ông đã được hứa cho về nhà, và đã chọn một ngôi nhà khác, ngôi nhà mà Chúa hứa dành cho những ai trung thành đến cùng.