Sau chín tháng tù đày, quan đổi giọng. Không đánh nữa, mà dụ ngọt. Ông Mạo nghe xong thì hỏi lại quan một câu mà chắc quan không biết trả lời thế nào: nếu chúng tôi muốn bỏ đạo, thì đã bỏ từ ở quê rồi, việc gì phải chịu khổ đến tận đây?
Người giữ an ninh cho làng
Đaminh Nguyễn Đức Mạo sinh năm 1818 tại thôn Phú Yên, làng Ngọc Cục, phủ Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Ông được dân làng tin cậy giao chức phó lý, hay hương quản, lo việc an ninh trật tự trong làng xã.
Làm hương quản nghĩa là phải canh giữ làng, giải quyết những vụ trộm cắp, xích mích, đêm hôm có chuyện gì là phải có mặt. Đó là người mà dân làng trông cậy những lúc bất an. Một người đàn ông cứng cỏi, quen chịu trách nhiệm.
Chữ khắc bằng sắt nung
Ngày 14 tháng 9 năm 1861, quan phủ Xuân Trường gọi ông ra, buộc ông đạp lên thập giá. Ông từ chối. Ông bị đày sang làng Bạch Cốc, cùng với bốn người đồng hương Ngọc Cục.
Lệnh phân sáp còn buộc đánh dấu người có đạo lên mặt. Người ta dùng dùi sắt nung đỏ, khắc lên một bên má ông hai chữ "tả đạo", bên kia là tên quê "Ngọc Cục".
Hãy thử hình dung cái đau ấy. Sắt nung đỏ áp vào da thịt. Và rồi vết sẹo sẽ theo ông suốt đời, không cách nào che giấu. Ông hương quản từng giữ an ninh cho cả làng, giờ bị đánh dấu như một kẻ tội phạm.
Những tháng ở Bạch Cốc
Trong ngục, ông mang xiềng xích, bị đánh đập. Nhưng mỗi ngày, ông cùng các bạn tù vẫn đọc kinh, lần hạt Mân Côi, ăn chay. Năm người Ngọc Cục giữ nhau như anh em một nhà.
Ngày 15 tháng 6 năm 1862, quan lại đặt thập giá trước mặt ông. Ông lại từ chối. Lính trói ông phơi nắng, không cho ăn uống.
Câu hỏi của ông Mạo
Hôm sau, quan đổi cách. Không roi vọt nữa, mà dỗ dành, hứa hẹn. Chỉ cần bước qua một lần thôi, mọi sự sẽ được tha.
Ông Mạo nghe hết, rồi trả lời:
"Sao quan lại dụ dỗ chúng tôi như vậy? Nếu chà đạp Thánh Giá để khỏi bị bắt, bị đánh đập, thì chúng tôi đã làm ngay ở làng quê chúng tôi rồi, dại gì phải trải qua biết bao cực khổ nơi đây. Bây giờ quan cứ làm theo ý quan, chúng tôi không bao giờ bỏ đạo đâu."
Có chút gì đó rất đời thường, rất "người Nam Định" trong câu nói ấy: thẳng thắn, có lý lẽ, lại hơi hóm hỉnh. Ông không cần nói những lời cao siêu. Ông chỉ cần chỉ ra một điều hiển nhiên: chín tháng khổ sở vừa qua chính là câu trả lời. Quyết định của ông không phải là quyết định phút chót. Nó đã được thử lửa suốt bao nhiêu ngày.
Ngày 16 tháng 6
Ngày 16 tháng 6 năm 1862, ông Đaminh Mạo bị xử chém tại Bạch Cốc, cùng với bốn người bạn. Thi hài ông được đưa về an táng ở nhà thờ Phú Yên, nơi ông sinh ra.
Ông được phong Chân phước ngày 29 tháng 4 năm 1951 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của ông là 16 tháng 6.
Chín tháng là câu trả lời
Có những quyết định được nói ra bằng một câu. Có những quyết định được nói ra bằng chín tháng chịu đựng. Ông Mạo thuộc về loại thứ hai.
Khi đời sống đức tin gặp thử thách, chúng ta hay nghĩ phải có một khoảnh khắc anh hùng. Nhưng ông Mạo cho thấy: lòng trung thành thật sự được xây nên từng ngày, từng lần từ chối nhỏ, cho đến khi nó vững như đá.