Ở nhà, ông Nhi có một đàn con. Trong ngục, ông có một chiếc gông nặng trên cổ và hai chữ "tả đạo" khắc trên má. Vậy mà mỗi tuần, ông vẫn tự nguyện ăn chay ba ngày. Người tù đã đói, lại còn chọn nhịn thêm, vì ông muốn dâng lên Chúa một điều gì đó của riêng mình.
Một mái nhà đông con
Đaminh Nguyễn Đức Nhi sinh năm 1822 tại họ Ngọc Cục, phủ Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Ông lập gia đình, và trời cho vợ chồng ông nhiều con.
Người ta nhớ về gia đình ông như một mái nhà ấm áp. Vợ chồng ông không chỉ lo cho con cái cơm ăn áo mặc, mà còn dạy chúng sống đạo đức, biết thương người. Nhà không giàu có gì, nhưng vẫn thường giúp đỡ những ai thiếu thốn hơn mình. Đứa trẻ nào lớn lên trong một mái nhà như thế cũng học được bài học đầu tiên về lòng bác ái, không phải qua lời giảng, mà qua việc làm của cha mẹ.
Ngày 14 tháng 9 năm 1861
Năm 1861, lệnh phân sáp được thi hành ở Nam Định. Ngày 14 tháng 9, ông Nhi bị bắt, khi ấy khoảng bốn mươi tuổi. Cùng bị bắt ngày hôm ấy còn có bốn người đồng hương Ngọc Cục: ông lang Đaminh Nguyễn Huy Nguyên, ông Đaminh Nguyễn Đức Mạo, và hai anh em Anrê Nguyễn Mạnh Tường, Vinh Sơn Nguyễn Mạnh Tương.
Ông bị giữ bốn ngày ở phủ Xuân Trường, rồi bị đày sang làng Bạch Cốc, huyện Vụ Bản. Ở nhà, vợ ông ôm đàn con, không biết ngày nào chồng trở về.
Chín tháng ở Bạch Cốc
Chín tháng. Cổ đeo gông nặng, chân bị cùm. Hai chữ "tả đạo" bị khắc lên má. Cơm không đủ no, nước không đủ uống.
Gia đình có lần được vào thăm. Người ta thấy ông vẫn giữ được lòng bình an, gương mặt không oán hận. Có lẽ chính ông lại là người an ủi vợ con.
Trong ngục, năm người Ngọc Cục sống như một cộng đoàn nhỏ. Họ cùng đọc kinh, lần chuỗi Mân Côi, cùng ăn chay. Riêng ông Nhi giữ ăn chay ba ngày mỗi tuần. Đói đã là cực hình, vậy mà ông vẫn tự nguyện nhịn thêm. Đó là cách một người cha nghèo, không còn gì trong tay, vẫn có thể dâng hiến cho Chúa.
Một ngày phơi nắng
Ngày 15 tháng 6 năm 1862, quan tỉnh đến xét lại vụ án. Quan cho đặt thập giá giữa sân, rồi gọi từng người ra. Đến lượt ông Nhi, ông nói:
"Tôi cương quyết không đạp ảnh Thánh, vì làm như thế là xúc phạm đến Chúa và công khai chối bỏ đạo."
Ông và các bạn bị trói, phơi dưới cái nắng tháng Sáu gay gắt của miền Bắc cho đến chiều, rồi bị đưa trở lại ngục. Đêm ấy là đêm cuối cùng của họ.
Sáng 16 tháng 6
Ngày 16 tháng 6 năm 1862, ông Đaminh Nhi bị xử chém tại Bạch Cốc, cùng với bốn người bạn. Thi hài ông được chôn tại nơi xử, rồi sau thời cấm đạo, được đưa về lại Ngọc Cục.
Ông được phong Chân phước ngày 29 tháng 4 năm 1951 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của ông là 16 tháng 6.
Những người ở ngoài song sắt
Khi đọc về ông Nhi, xin hãy nghĩ đến cả người vợ của ông. Chín tháng, bà một mình nuôi đàn con, vừa lo cơm áo vừa lo cho chồng trong ngục. Bài tiểu sử không ghi lại một lời nào của bà. Nhưng chính sự kiên nhẫn thầm lặng ấy cũng là một phần của câu chuyện tử đạo.
Ông Nhi đã dạy con bằng việc làm suốt đời. Và bài học cuối cùng ông để lại cho con, cũng không bằng lời, mà bằng chính cuộc đời mình.