Thánh Maria Domenica Mazzarello

Thế nhưng, từ một xưởng may nhỏ bé đơn sơ do cô gái ấy mở ra nơi xóm nghèo để dạy nghề cho các thiếu nữ bơ vơ, một dòng tu nữ vĩ đại đã vươn cành xanh lá tỏa bóng khắp năm châu: Hội Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ, các Nữ tu Salêdiêng Don Bosco.

Cùng với thánh Gioan Bosco, mẹ đã trở thành người đồng sáng lập nên một gia đình giáo dục bao la. Nếu Don Bosco đem trái tim người cha sưởi ấm cho hàng ngàn thiếu nam bụi đời nơi phố thị Turin hoa lệ, thì Mẹ Mazzarello lại đem sự dịu hiền và tình mẫu tử thánh thiện che chở cho biết bao thiếu nữ nghèo hèn nơi thôn quê bị bỏ rơi.

Cuộc đời của mẹ là một bài ca ngợi khen quyền năng kỳ diệu của Thiên Chúa: Người không cần những phương tiện vĩ đại của trần gian; Người chỉ cần một tâm hồn hoàn toàn trống rỗng, khiêm hạ để bàn tay Người tự do kiến tạo những công trình cứu rỗi muôn người.

Maria Domenica Mazzarello, người ta thường gọi thân mật là Main, cất tiếng khóc chào đời ngày 9 tháng 5 năm 1837 tại một nông trại nhỏ thuộc ngôi làng Mornese, miền Piemonte nước Ý — vùng đất đồi núi trồng nho nổi tiếng của thung lũng Lemme, nơi những triền đồi xanh mướt vẫn còn giữ nguyên vẻ bình dị của một làng quê thế kỷ mười chín. Cha mẹ là ông Giuse Mazzarello và bà Maria Calcagno, những người nông dân chất phác, cả đời gắn bó với đất đai và gìn giữ nếp nhà đạo đức vững như bàn thạch. Cô bé được rửa tội ngay trong ngày sinh, là chị cả trong một gia đình đông con.

Main lớn lên giữa thiên nhiên nắng gió, sở hữu một sức khỏe dẻo dai phi thường và một tính khí vui tươi, bộc trực. Ngay từ tuổi thiếu niên, cô đã có thể làm việc ngoài đồng áng thoăn thoắt không thua kém bất kỳ một chàng thanh niên lực lưỡng nào trong vùng: từ việc cuốc đất, tỉa cành nho đến việc vác những bao lúa nặng nề.

Thế nhưng, đôi bàn tay biết cầm cuốc ấy lại sớm biết chắp lại trong sự chiêm niệm sâu lắng. Mỗi sáng sớm tinh mơ, trước khi mặt trời mọc, Main đã thức dậy, đi bộ hàng cây số đường đèo dốc đá sỏi để đến nhà thờ làng tham dự Thánh Lễ và rước Mình Thánh Chúa.

Từ khung cửa sổ căn gác xép nhỏ của nông trại Valponasca nơi gia đình sinh sống — một khung cửa nhỏ quay đúng hướng về phía ngôi nhà thờ giáo xứ, đến nay vẫn còn được lưu giữ như một chứng tích của những năm tháng thiếu thời ấy — đêm đêm cô gái trẻ thường đứng nhìn về phía tháp chuông nhà thờ làng xa xa, quỳ gối chuyện trò thân thầm với Chúa Giêsu Thánh Thể nơi Nhà Tạm.

Năm 1854, dưới sự hướng dẫn tâm linh của cha xứ Domenico Pestarino, Main cùng một số thiếu nữ đạo đức trong làng đã thành lập “Hội Nữ Tử Đức Mẹ Vô Nhiễm”. Các cô gái cam kết sống đời trinh khiết giữa đời, âm thầm giúp đỡ các gia đình nghèo túng và chăm sóc các bệnh nhân trong xứ đạo.

Năm 1860, một trận đại dịch sốt thương hàn kinh hoàng bùng phát tại làng Mornese. Gia đình người chú ruột của Main đều bị ngã bệnh nặng, không có ai chăm sóc và đứng trước nguy cơ chết đói chết mòn.

Và đúng như linh cảm, Main bị lây nhiễm dịch bệnh dữ dội. Cơn sốt cao li bì kéo dài suốt nhiều tuần lễ đẩy cô xuống sát miệng hố tử thần. Cô đã lãnh nhận các bí tích sau cùng trong sự chuẩn bị lìa đời.

Có những lúc Thiên Chúa đập vỡ tan tành mọi chỗ dựa tự nhiên của một con người để mở ra một con đường hoàn toàn mới. Đứng trước cánh đồng quê hương mà mình không còn sức để cày xới, Main đã không hề buông xuôi thất vọng. Cô quỳ gối thưa với Chúa:

“Lạy Chúa, sức khỏe đồng áng của con đã mất; giờ đây xin Chúa hãy dạy cho con biết con phải làm gì để phục vụ Chúa!”

Thị kiến ấy đã thắp sáng một hướng đi rõ ràng trong tâm hồn Main. Cô nhận ra rằng trong các vùng quê nghèo, các bé gái luôn là những người chịu nhiều thiệt thòi nhất: không được đi học, dễ bị lạm dụng và rơi vào những cạm bẫy của cuộc đời.

Nghĩ là làm, Main liền bàn với người bạn thân là Petronilla: hai cô gái quyết định đi học nghề may vá thêu thùa. Họ học may không phải để kiếm tiền làm giàu, mà là để mở một xưởng may miễn phí cho các em gái nghèo trong làng.

Main bảo bạn:

“Chúng ta sẽ dạy cho các em từng đường kim mũi chỉ để các em có được một cái nghề lương thiện nuôi thân; và trong khi may vá, chúng ta sẽ dạy cho các em biết yêu mến Chúa, biết lần hạt Mân Côi và giữ tâm hồn trong sạch!”

Một xưởng may nhỏ bé nghèo nàn được mở ra nơi góc xóm. Main gom góp những đứa trẻ mồ côi, những em gái bơ vơ không nơi nương tựa về nuôi nấng, chia nhau từng củ khoai, mẩu bánh mì khô. Xưởng may luôn rộn rã tiếng hát thánh ca và tiếng cười vui tươi của trẻ thơ. Tình yêu mẫu tử thánh thiện của Main đã biến một xưởng thủ công nghèo nàn thành một mái ấm gia đình đích thực.

Năm 1864, Don Bosco dẫn đoàn học sinh Salêdiêng từ Turin đến thăm làng Mornese.

Năm 1872, với sự đồng thuận của Đức Thánh Cha Piô IX, Don Bosco chính thức thành lập Hội Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ.

Ngày 5 tháng 8 năm 1872, tại ngôi nhà nguyện nghèo ở Mornese, Maria Domenica Mazzarello cùng mười bốn thiếu nữ đầu tiên đã long trọng tuyên khấn, đón nhận tu phục từ tay Don Bosco.

Chị em nhất trí bầu Mẹ Mazzarello làm Bề trên tiên khởi của dòng. Đứng đầu một hội dòng mới sinh ra trong cảnh nghèo xơ xác, Mẹ đã trở thành linh hồn của cộng đoàn bằng chính sự khiêm nhường, tình mẫu tử bao la và tinh thần “Hệ Thống Giáo Dục Dự Phòng” của Don Bosco: giáo dục bằng lý trí, tôn giáo và lòng nhân ái dịu hiền.

Mẹ Mazzarello không bao giờ ngồi trên bàn giấy để ra lệnh. Mẹ luôn là người thức dậy sớm nhất và đi ngủ muộn nhất trong tu viện. Mẹ xắn tay áo cùng các chị em gánh nước, giặt giũ, nấu nướng, may vá cho các em học sinh.

Mẹ dạy các nữ tu trẻ bài học cốt lõi của đời sống thánh hiến:

“Hãy làm mọi việc vì lòng mến Chúa, đừng bao giờ làm vì tìm kiếm sự khen ngợi của người đời. Mỗi mũi kim sợi chỉ ta đưa lên đều phải là một hành vi yêu mến dâng lên Chúa!”

Mẹ có một trực giác tâm lý tuyệt vời: mẹ thấu hiểu tâm can của từng chị em tu sĩ và từng đứa trẻ. Khi thấy một chị em có vẻ buồn rầu, mệt mỏi, Mẹ liền đến gần, khẽ vỗ vai an ủi, nhét vào túi áo một quả táo hay một chiếc bánh nhỏ.

Mẹ dạy các nữ tu phải luôn giữ tâm hồn thanh thản, rạng rỡ:

“Sự buồn rầu là đồng minh của ma quỷ. Một tu sĩ Salêdiêng thì phải luôn luôn vui tươi!”

Dưới sự dẫn dắt của Mẹ, Hội Dòng Con Đức Mẹ Phù Hộ phát triển với tốc độ kỳ diệu. Các tu viện, trường học và xưởng dạy nghề nhanh chóng mọc lên khắp nước Ý và lan sang nước Pháp.

Năm 1879, Mẹ Mazzarello chuyển trụ sở trung ương của dòng về tu viện Nizza Monferrato.

Những chuyến đi thăm viếng các cộng đoàn xa xôi, sự lo toan không ngừng cho tương lai của các chị em và đời sống hy sinh khắc khổ đã bào mòn sức lực của Mẹ. Đầu năm 1881, trong một chuyến đi kinh lý các tu viện tại Pháp, Mẹ mắc phải chứng bệnh viêm màng phổi nặng.

Biết mình sắp bước vào cuộc hành trình cuối cùng, Mẹ gượng sức trở về Nizza Monferrato để được an nghỉ giữa các người con thân yêu.

Trên giường bệnh, Mẹ ân cần căn dặn các nữ tu từng lời trăn trối nghẹn ngào:

“Các con hãy hết lòng yêu thương nhau... Hãy luôn giữ gìn sự khiêm nhường và nghèo khó... Hãy yêu mến Đức Mẹ Phù Hộ và trung thành với cha Don Bosco... Mẹ tha thứ cho tất cả mọi người, và mẹ xin mọi người tha thứ cho mẹ!”

Đức Giáo hoàng Piô XI đã tuyên phong Chân phước cho Mẹ vào năm 1938, và Đức Giáo hoàng Piô XII đã long trọng tôn phong Mẹ lên bậc Hiển Thánh vào ngày 24 tháng 6 năm 1951. Hội Thánh mừng kính ngài vào ngày 13 tháng 5 hằng năm.

Ngày nay, hình ảnh Mẹ Mazzarello hiện diện thân thương trong hàng trăm cộng đoàn của các Nữ tu Con Đức Mẹ Phù Hộ tại Việt Nam và khắp năm châu.