Anh Mới không sinh ra trong một gia đình Công giáo. Anh chỉ là một người làm thuê, sống gần những gia đình có đạo. Nhìn cách họ sống, anh muốn được như họ. Năm ba mươi mốt tuổi, anh xin rửa tội. Chỉ một năm sau, anh bị bắt vì đức tin mới mẻ ấy. Và anh đã không lùi bước.
Người làm thuê ở Kẻ Mốt
Augustinô Nguyễn Văn Mới sinh năm 1806 tại làng Bồ Trang, còn gọi là Kẻ Bái, tỉnh Thái Bình, trong một gia đình chưa theo đạo.
Anh đi làm thuê ở làng Đức Trai, thuộc xứ Kẻ Mốt. Ở đó, anh sống gần những gia đình Công giáo. Hằng ngày, anh nhìn họ đọc kinh, đi lễ, sống với nhau. Có lẽ điều gì đó trong cách sống ấy đã chạm vào lòng anh.
Khoảng ba mươi mốt tuổi, anh xin theo đạo. Cha Phêrô Nguyễn Văn Tự đã rửa tội cho anh. Anh còn gia nhập Dòng Ba Đa Minh.
Đó không phải là đức tin được thừa hưởng từ cha mẹ. Đó là sự lựa chọn của một người đàn ông trưởng thành, tự mình tìm đến Chúa.
Ngày làng bị vây
Ngày 29 tháng 6 năm 1838, dưới triều Minh Mạng, quân lính vây làng Kẻ Mốt. Cha Tự, người đã rửa tội cho anh, bị bắt. Lính buộc dân làng bước qua thập giá.
Anh Mới, người mới theo đạo được khoảng một năm, từ chối. Anh bị bắt cùng những người khác, bị giải về Bắc Ninh.
Người ta có thể nghĩ: một người mới theo đạo, chưa sâu sắc gì, chắc sẽ dễ bỏ. Nhưng anh Mới đã cho thấy đức tin không đo bằng số năm.
Quỳ xuống hôn thập giá
Ngày 24 tháng 11 năm 1838, quan Bắc Ninh đặt thập giá xuống đất, bắt anh bước qua. Anh quỳ xuống, cúi hôn thập giá, và thì thầm:
"Lạy Chúa con, xin cứu con; con xin phó linh hồn và thân xác con trong tay Chúa."
Một lời cầu nguyện đơn sơ, như của một đứa trẻ. Có lẽ anh chưa thuộc nhiều kinh. Nhưng anh biết phó thác.
Hơn một năm chờ đợi
Cha Tự bị xử chém tháng 9 năm 1838. Người đã rửa tội cho anh ra đi trước. Anh Mới ở lại trong ngục, với những bạn tù cùng cầu nguyện.
Hơn một năm trời. Một đức tin mới chỉ hơn một năm tuổi, giờ phải chịu thử thách dài hơn cả thời gian nó đã có.
Cổ Mễ, ngày 19 tháng 12 năm 1839
Ngày 19 tháng 12 năm 1839, anh Augustinô Mới bị xử giảo tại pháp trường Cổ Mễ, nơi một năm trước cha Tự đã đổ máu.
Thi hài anh được đưa về Phương Vĩ. Về sau, khi giáo dân di cư năm 1945, họ đã mang theo một phần di hài anh.
Anh được phong Chân phước ngày 27 tháng 5 năm 1900 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của anh là 19 tháng 12.
Đức tin đến từ những người hàng xóm
Anh Mới đến với đạo không qua sách vở hay bài giảng. Anh đến với đạo vì nhìn thấy những người hàng xóm Công giáo sống thế nào. Đó là lời nhắc cho mỗi người chúng ta: cách ta sống mỗi ngày có thể là lời giảng đạo hay nhất cho người bên cạnh.
Và anh Mới cũng cho thấy: không có gì gọi là "mới theo đạo" khi đứng trước Chúa. Một người mới rửa tội một năm vẫn có thể yêu Chúa trọn vẹn như người đã giữ đạo cả đời.