Thánh Micae Nguyễn Huy Mỹ

Micae Nguyễn Huy Mỹ sinh năm 1804. Cậu mồ côi cả cha lẫn mẹ từ khi còn nhỏ. Một người dì đã đón cậu về nuôi, cho cậu đi học chữ Nho, học nghề thuốc.

Một đứa trẻ không cha không mẹ, được người dì thương yêu nuôi nấng. Có lẽ chính tuổi thơ ấy đã dạy cậu biết trân quý tình thương, và biết thương những người thiệt thòi.

Lớn lên, anh cưới bà Mến, con gái ông trùm Antôn Nguyễn Tiến Đích ở làng Kẻ Vĩnh. Vợ chồng sinh được tám người con. Cậu bé mồ côi năm xưa giờ có một mái nhà đông đúc, ấm áp.

Người làng Kẻ Vĩnh tin ông, bầu ông làm lý trưởng. Ông xử việc làng công bằng, không bao giờ nhận quà cáp để thiên vị ai. Ông còn giúp đỡ nhà chung và những người nghèo khó. Một ông lý thanh liêm giữa thời ấy là điều không phải dễ.

Ngày 11 tháng 5 năm 1838, quan tổng đốc Trịnh Quang Khanh kéo quân vây làng Kẻ Vĩnh, đòi phải nộp linh mục đang trú trong làng. Lính lục soát, tìm thấy cha Giacôbê Đỗ Mai Năm tại nhà ông trùm Đích, cha vợ của ông Mỹ.

Là lý trưởng, ông Mỹ phải chịu trách nhiệm. Ông bị bắt cùng cha vợ và cha Năm.

Trong ngục, ông bị đánh đòn, bị ép bước qua thập giá. Ông từ chối.

Cha vợ ông, ông trùm Đích, đã già yếu. Có lần thấy người ta định đánh ông cụ, ông Mỹ đã xin chịu đòn thay. Một người con rể, sẵn lòng hứng những trận roi cho cha vợ. Tình thân trong gia đình ấy không bị ngục tù bẻ gãy, mà còn sâu đậm thêm.

Người ta còn giữ lại cuộc trò chuyện giữa hai vợ chồng. Ông lý Mỹ hỏi vợ:

"Ta được phúc tử vì đạo thì mẹ Mỹ có bằng lòng chăng?"

Người vợ trả lời:

"Thầy mình có được phúc trọng ấy thì tôi bằng lòng lắm."

Hãy nghĩ đến người đàn bà ấy. Bà sắp mất chồng. Bà sắp phải một mình nuôi tám đứa con. Và cha của bà cũng đang nằm trong ngục, cùng chung số phận. Vậy mà bà vẫn nói được lời ấy. Có lẽ đó cũng là một cuộc tử đạo, một cuộc tử đạo âm thầm của người ở lại.

Ngày 12 tháng 8 năm 1838, ông Micae Mỹ, cha vợ là ông Antôn Đích, và cha Giacôbê Năm cùng bị xử chém tại pháp trường Bảy Mẫu. Thi hài các ông được đưa về Vĩnh Trị.

Ông được phong Chân phước ngày 27 tháng 5 năm 1900 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của ông là 12 tháng 8. (Trong một số tài liệu, tên ông còn được ghi là Nguyễn Huy Diệu.)

Câu chuyện ông Mỹ là câu chuyện của cả một gia đình: người dì nuôi cậu bé mồ côi, người cha vợ mở cửa nhà cho linh mục, người con rể chịu đòn thay cha, người vợ dám nói "tôi bằng lòng lắm".

Các gia đình Công giáo hôm nay có thể nhìn vào gia đình ấy mà học: yêu nhau không chỉ là lo cho nhau cơm áo, mà còn là nâng đỡ nhau trên con đường về với Chúa, kể cả khi con đường ấy đòi hỏi phải hy sinh.