Thánh Scholastica

Bà được muôn đời tôn kính là người mẹ tiên khởi của các nữ đan sĩ Dòng Biển Đức. Cuộc đời ẩn dật sau lũy tre tu viện của bà chứng minh một chân lý sâu xa: lề luật sinh ra là để phục vụ con người và dẫn đưa con người đến với đức ái; và trước tòa án của Đấng Tối Cao, kẻ yêu mến nhiều hơn bao giờ cũng là người chiến thắng!

Scholastica sinh vào khoảng năm 480 tại thị trấn Nursia, nay là Norcia, vùng Umbria miền trung nước Ý, trong một gia đình quý tộc La Mã giàu có và danh giá. Bà là em gái song sinh với thánh Biển Đức.

Ngay từ ngày cất tiếng khóc chào đời, hai anh em đã gắn bó keo sơn với nhau bằng một mối dây liên kết thiêng liêng kỳ lạ. Tên gọi Scholastica trong tiếng Latinh có nghĩa là “Người môn sinh”, “Người học trò” — một cái tên dự báo trọn đời bà sẽ là người môn đệ trung thành học hỏi nơi trường học phụng sự Chúa.

Từ thuở thiếu nữ, trong khi người anh Biển Đức được gửi về kinh thành Rôma để học ngành luật, Scholastica ở lại quê nhà và sớm dâng hiến trọn đời trinh khiết cho Thiên Chúa. Trong khi người anh trải qua những va vấp đầu đời giữa chốn phồn hoa đô hội trước khi tìm ra con đường của mình, người em gái dường như đã sớm nhận ra ơn gọi ấy ngay từ những năm tháng đầu tiên, không cần đi qua một hành trình quanh co nào để đến với Chúa. Hai tâm hồn song sinh ấy, tuy bước đi trên hai lối khác nhau trong những năm đầu đời, nhưng cùng chung một đích đến duy nhất.

Khi hay tin người anh ruột từ bỏ kinh thành hoa lệ để vào hang đá Subiaco ẩn tu rồi sau đó lên đỉnh núi Monte Cassino lập đan viện, lòng khao khát thánh thiện đã thôi thúc Scholastica cất bước đi theo.

Bà cùng một số trinh nữ đạo đức đã thành lập một đan viện nữ tại Piumarola, nằm trong một thung lũng thanh bình dưới chân núi Monte Cassino, cách đan viện của anh trai khoảng tám cây số. Đan viện nữ này sống theo chính tinh thần Tu Luật Biển Đức: “Cầu nguyện và Lao động” trong sự thinh lặng, khó nghèo và vâng phục.

Scholastica trở thành người mẹ thiêng liêng, dẫn dắt các nữ đan sĩ bằng sự dịu dàng, khôn ngoan và đức ái mẫu mực.

Dù ở rất gần nhau, tình máu mủ ruột thịt giữa hai anh em không làm suy giảm kỷ luật tu trì nhiệm nhặt.

Địa điểm của cuộc gặp gỡ thiêng liêng ấy là một ngôi nhà nhỏ đơn sơ thuộc tài sản của đan viện Monte Cassino, nằm ở khoảng giữa con đường dốc nối hai tu viện. Biển Đức cùng vài môn đệ đi bộ xuống núi, còn Scholastica cùng các chị em leo lên.

Cuộc gặp gỡ của hai vị thánh không phải để bàn chuyện thế tục, chuyện gia đình hay tài sản. Họ gặp nhau để cùng tạ ơn Chúa, cùng hát thánh vịnh, cùng chia sẻ về mầu nhiệm Nước Trời và khích lệ nhau kiên trì tiến bước trên đường trọn lành. Đối với họ, một ngày gặp gỡ ấy là một bữa tiệc tâm linh nếm trước niềm hoan lạc thiên đàng.

Họ đã trải qua trọn một ngày đàm đạo say sưa về những sự trên trời. Khi bóng chiều dần buông xuống và bóng tối bao trùm thung lũng, hai anh em cùng ngồi vào bàn dùng bữa tối đạm bạc. Bữa ăn kết thúc, Biển Đức đứng dậy chuẩn bị cùng các môn đệ trở về đan viện trên đỉnh núi trước khi trời tối hẳn, đúng như quy định nghiêm ngặt của Tu Luật do chính ngài viết ra: cấm đan sĩ ngủ đêm bên ngoài tu viện!

Nhận thấy thời gian trần thế chẳng còn bao lâu, Scholastica tha thiết nắm lấy tay anh van xin:

“Em xin anh, đêm nay anh đừng về! Xin anh hãy ở lại đây với em cho đến sáng, để hai anh em chúng ta tiếp tục trò chuyện về niềm vui của sự sống đời đời trên thiên quốc!”

Thế nhưng, Biển Đức với tính khí cương nghị của một nhà lập luật đã nghiêm giọng từ chối:

“Em nói gì kỳ lạ thế, Scholastica? Anh tuyệt đối không thể ngủ đêm ngoài tu viện được!”

Bầu trời lúc ấy hoàn toàn quang đãng, không một gợn mây.

Nhìn ra trời đất đang đảo lộn vì giông bão, Biển Đức bàng hoàng quay sang trách em:

“Thiên Chúa toàn năng tha thứ cho em! Em đã làm gì thế này hả Scholastica?”

Scholastica ngước đôi mắt ngấn lệ nhìn anh, mỉm cười dịu dàng trả lời bằng một câu đối đáp tuyệt mỹ đã đi vào lịch sử Giáo hội:

“Này anh, em xin anh thì anh không thèm nghe em; em liền xin Chúa của em, và Người đã lập tức nhậm lời em! Giờ đây, nếu anh có thể bước ra ngoài được thì xin mời anh cứ việc ra đi, bỏ mặc em lại đây mà trở về tu viện của anh đi!”

Biển Đức đành phải bất lực ngồi xuống. Người viện phụ nghiêm khắc đã bị khuất phục hoàn toàn trước tình yêu của người em gái. Đêm hôm ấy, hai anh em thức trắng đêm bên ngọn đèn dầu, tiếp tục đàm đạo say sưa về những mầu nhiệm thánh thiện cho đến rạng sáng hôm sau khi cơn mưa vừa tạnh. Họ ôm hôn từ biệt nhau trong sự bình an thánh thiện.

Sử gia thánh thiện là Đức Giáo hoàng Grêgôriô Cả — người đã ghi chép lại câu chuyện này trong tác phẩm Đối Thoại — đã đưa ra một lời bình luận sâu sắc bất hủ:

“Người em gái đã làm được một điều kỳ diệu mà người anh trai không thể làm được; bởi vì theo lời thánh Gioan: Thiên Chúa là Tình Yêu, cho nên người nào yêu mến nhiều hơn thì người ấy có quyền năng mạnh hơn trước nhan Thiên Chúa!”

Cuộc gặp gỡ giông bão ấy chính là lần hội ngộ sau cùng của hai anh em nơi trần thế.

Đức Grêgôriô Cả xúc động ghi lại:

“Hai con người có tâm hồn luôn kết hiệp làm một trong Thiên Chúa từ thuở lọt lòng, thì thân xác họ giờ đây cũng không bị chia lìa trong lòng đất mẹ!”

Chỉ ít tuần sau đó, chính thánh Biển Đức cũng qua đời và được an táng nằm chung một nấm mồ bên cạnh người em gái song sinh. Suốt gần một ngàn bốn trăm năm sau, khi bom đạn Thế chiến thứ hai san phẳng gần như toàn bộ đan viện Monte Cassino vào năm 1944, chính ngôi mộ chung của hai anh em ấy đã được gìn giữ nguyên vẹn một cách kỳ diệu, khi một quả lựu đạn rơi trúng ngay khu vực phần mộ lại không phát nổ — như thể ngay cả chiến tranh cũng phải khựng lại trước sự kết hiệp thiêng liêng đã gắn bó hai tâm hồn ấy từ thuở lọt lòng.

Hội Thánh mừng kính thánh nữ Scholastica vào ngày 10 tháng 2 hằng năm. Bà được tôn kính là Quan thầy của các nữ đan sĩ dòng Biển Đức, các trẻ em co giật, và là vị thánh được cầu khẩn đặc biệt trong những cơn hạn hán để xin ơn mưa thuận gió hòa.