Thánh Maria Goretti

Người đời sau khi kể về em thường chỉ bắt đầu từ nhát dao oan nghiệt và cái chết đau đớn. Nhưng muốn thực sự gặp gỡ Marietta, ta phải bước chân vào những ngày tháng trước đó — những ngày em còn sống, còn phải tần tảo với muôn việc không tên bên bếp củi, và còn nguyên vẹn một tương lai đáng lẽ phải được nở hoa trong bình an.

Sự thánh thiện của em không làm cho tuổi thơ bớt đi nhu cầu được chở che, bảo bọc. Chính vì em là một đứa trẻ được Thiên Chúa hết lòng yêu thương, những gì đã ập xuống đời em càng phải được nhìn nhận bằng lòng trắc ẩn sâu xa và sự thật ngay thẳng.

Maria Teresa Goretti sinh ngày 16 tháng 10 năm 1890 tại ngôi làng Corinaldo, miền Marche, trung nước Ý — một thị trấn cổ xây trên sườn đồi, bao quanh bởi tường thành thời Trung Cổ vẫn còn nguyên vẹn đến ngày nay, với những con dốc lát đá quanh co dẫn lên đỉnh làng. Căn nhà nơi em chào đời vẫn còn đứng đó giữa lòng Corinaldo, nay trở thành một điểm hành hương nhỏ cho những ai muốn tìm về khởi nguồn của em trước khi biết đến câu chuyện đau thương sau này.

Cha em là ông Luigi Goretti, mẹ là bà Assunta Carlini, cả hai đều là những người nông dân chân lấm tay bùn. Em được rửa tội ngay ngày hôm sau và lớn lên trong một mái nhà đông con, giàu đức tin nhưng lại thiếu thốn trăm bề. Ngày 4 tháng 10 năm 1896, Maria được lãnh nhận bí tích Thêm sức.

Vì miếng cơm manh áo ngày một ngặt nghèo, gia đình phải rời bỏ quê cha đất tổ, bồng bế nhau đi qua Colle Gianturco rồi đến năm 1899 thì dừng chân tại vùng đầm lầy Ferriere di Conca, ngày nay thuộc địa phận Borgo Le Ferriere, tỉnh Latina — khi ấy còn là một vùng đất thấp, ẩm ướt, quanh năm sốt rét hoành hành, nơi những gia đình tá điền nghèo từ khắp miền Trung nước Ý đổ về khai khẩn thuê đất của các điền chủ lớn. Họ cày cấy thuê và chung sống cùng gia đình hai cha con ông Serenelli trong một căn nhà nông trại ẩm thấp.

Đi tha hương với người nghèo hiếm khi là một chuyến phiêu lưu hứa hẹn. Đó thường chỉ là một bước đường cùng: rời bỏ nơi chôn nhau cắt rốn vì ở lại cũng chẳng đủ gạo ăn. Cha mẹ Maria hy vọng tìm được mảnh đất dung thân tốt hơn cho các con, nhưng mồ hôi vẫn đổ xuống như tắm và bệnh tật hiểm nghèo thì rình rập ngay bên bậu cửa.

Một đứa trẻ có thể sớm biết lo toan cho người khác. Nhưng điều đó không có nghĩa là em đã thôi là một đứa trẻ. Bên trong sự tháo vát chững chạc ấy vẫn là một tâm hồn non nớt rất cần có cha, cần được mẹ ôm ấp, cần được đến trường học chữ và được vui chơi đùa nghịch như bạn bè cùng trang lứa.

Maria không được cắp sách đến trường, chẳng biết đọc biết viết. Em học giáo lý bằng đôi tai chăm chú lắng nghe và trí nhớ mộc mạc, tranh thủ từng mẩu thời gian ngắn ngủi giữa những buổi nấu cám, quét nhà. Lòng khao khát được rước Chúa Giêsu Thánh Thể thôi thúc cô bé chuẩn bị tâm hồn vô cùng nghiêm cẩn.

Đối với người ngoài nhìn vào, đó có thể chỉ là một ngày lễ đạo thường lệ của một xứ đạo nghèo. Nhưng với Marietta, đó là cuộc gặp gỡ thiêng liêng nhất đời. Em đón Chúa vào một cuộc sống vốn chẳng có món quà bánh nào dành riêng cho bản thân. Những ngày sau đó vẫn là nhịp sống lam lũ: nhóm bếp, giặt đồ, bế em. Bánh Thánh không nhấc bổng em ra khỏi ngôi nhà nghèo nàn, nhưng đã thắp lên trong em một ngọn lửa son sắt: đời mình hoàn toàn thuộc về Chúa, và những bổn phận nhọc nhằn nhất cũng có thể được chu toàn bằng trọn vẹn tình yêu.

Hình ảnh ấy gần gũi biết bao với những đứa con gái đầu lòng trong các gia đình nghèo Việt Nam: mới mười tuổi đã phải thay mẹ nấu cơm, giữ em, bươn chải việc nhà. Đạo Chúa đem đến cho các em sự nâng đỡ dịu dàng, chứ không chất thêm những gánh nặng quá sức. Tình yêu Chúa luôn mời gọi người lớn phải biết dang tay chở che cho tuổi thơ của con trẻ.

Một đứa trẻ khi bị đe dọa có thể chọn cách im lặng vì quá khiếp sợ, vì sợ gia đình bị liên lụy, và vì hoang mang không biết có ai tin lời một đứa con nít như mình hay không. Sự im lặng đầy nước mắt ấy đòi hỏi người lớn phải tinh tế nhận ra bằng sự quan tâm, chứ tuyệt đối không bao giờ được quy chụp đó là lỗi của nạn nhân.

Bị dục vọng làm cho điên loạn và tức tối vì bị khước từ, Alessandro đã rút con dao nhọn đâm liên tiếp mười bốn nhát vào thân thể non nớt của em. Maria ngã gục trong vũng máu. Người ta vội vã đưa em đến bệnh viện ở Nettuno, cách đó chừng vài cây số, nơi các y bác sĩ đã dốc lòng cứu chữa và phẫu thuật suốt nhiều giờ liền dù không có thuốc gây mê đầy đủ như y khoa hiện đại ngày nay.

Điều này cũng soi sáng cho những ai từng là nạn nhân của bạo lực tình dục: không một ai bị mất đi sự trong sạch của tâm hồn vì những hành vi đê hèn mà kẻ khác cưỡng ép trên thân xác mình. Tưởng nhớ thánh Maria Goretti là tiếng chuông thức tỉnh lương tâm xã hội: phải đứng về phía những người bị tổn thương, lắng nghe, bảo vệ và chữa lành cho họ.

Lời tha thứ ấy không biến tội ác giết người thành chuyện nhỏ nhặt. Nó mở ra một điều mà gươm dao không bao giờ làm được: giữa cơn đau đớn xé rách thân xác, em kiên quyết không trao trái tim mình cho nọc độc của sự hận thù.

Người đời không thể ép buộc một nạn nhân phải tha thứ theo cùng một nhịp độ như Maria. Tha thứ không phải là một câu nói suông mà người ngoài có quyền đứng trên cao ra lệnh bắt người bị tổn thương phải nói cho xong. Với em, đó là một ơn huệ thiêng liêng phát xuất từ mối dây kết hiệp sâu xa với Chúa Giêsu trên Thập Giá.

Khi mãn hạn tù, việc đầu tiên Alessandro làm là tìm về gặp bà Assunta — người mẹ mà hắn đã cướp mất đứa con gái đầu lòng. Người đàn ông quỳ sụp dưới chân bà mẹ già nghèo khổ mà van xin:

“Bác ơi, bác có tha thứ cho cháu không?”

Bà Assunta rưng rưng nước mắt đỡ hắn dậy và bảo:

“Nếu con gái bác đã tha thứ cho cháu trên giường bệnh, thì bác là ai mà lại không tha thứ cho cháu?”

Ngày hôm sau, hai người cùng nhau bước vào nhà thờ rước lễ trước sự xúc động nghẹn ngào của cả cộng đoàn. Lời tha thứ của cô bé mười một tuổi năm nào đã thực sự cứu vớt một linh hồn khỏi sự hủy diệt. Alessandro sống những năm cuối đời như một tu huynh dòng Capuchino, lặng lẽ làm việc trong một tu viện cho đến khi qua đời.

Ngày 27 tháng 4 năm 1947, Đức Giáo hoàng Piô XII tuyên phong Maria Goretti lên bậc Chân phước. Ngày 24 tháng 6 năm 1950, em được long trọng tôn phong Hiển Thánh tại Quảng trường Thánh Phêrô, trước sự hiện diện đầy nước mắt của chính người mẹ Assunta — lần đầu tiên trong lịch sử Giáo hội, một người mẹ được chứng kiến con mình được tôn phong hiển thánh ngay khi còn sống. Lễ kính của em là ngày 6 tháng 7 hằng năm. Hài cốt của em ngày nay an nghỉ tại Đền thánh Đức Mẹ Ban Ơn ở Nettuno, nơi hàng năm vẫn đón hàng ngàn khách hành hương, phần đông là các gia đình trẻ và học sinh.