Thánh Clara Assisi

Người phụ nữ ấy là Clara. Bà sinh ra trong một gia đình quý tộc giàu sang, có kẻ hầu người hạ, có tương lai được chuẩn bị bằng những mối liên minh quyền thế. Rồi một đêm mùa xuân, bà cắt bỏ mái tóc vàng óng ả, cởi bỏ trang sức lộng lẫy để khoác lên mình chiếc áo vải thô.

Chiara Offreduccio, người Việt quen gọi là Clara, sinh ngày 16 tháng 7 năm 1194 tại Assisi, nước Ý, trong một gia đình đại quý tộc danh giá bậc nhất vùng Umbria. Cha bà là ông Favarone di Offreduccio, một bá tước quyền uy mang dòng dõi hiệp sĩ; mẹ là bà Ortolana, một phụ nữ quý tộc đạo hạnh từng hành hương đến tận Rôma, Santiago de Compostela và Đất Thánh.

Truyền thống kể rằng khi bà Ortolana đang mang thai và quỳ cầu nguyện tha thiết trước Thánh Giá xin ơn sinh nở mẹ tròn con vuông, bà đã nghe thấy một tiếng nói thiêng liêng từ trời:

“Đừng sợ, người phụ nữ này sẽ sinh hạ một luồng ánh sáng rực rỡ làm bừng sáng cả thế giới!”

Vì lời tiên báo ấy, người con gái đầu lòng cất tiếng khóc chào đời được đặt tên là Chiara, trong tiếng Ý có nghĩa là “Ánh Sáng” hay “Trong Sáng”.

Clara lớn lên trong lâu đài gia tộc nguy nga gần nhà thờ chính tòa San Rufino. Bà được học thêu thùa, âm nhạc, học văn hóa và nếp sống cung đình. Thế nhưng, tâm hồn người con gái quý tộc ấy không hề bị cuốn vào những trò tiêu khiển xa hoa. Từ người mẹ hiền, Clara sớm học được lòng thương người: bà thường bớt lại những phần ăn ngon của mình nơi bàn tiệc cung đình để bí mật gửi cho những người nghèo đói bên ngoài cửa thành.

Ngày Chủ Nhật Lễ Lá năm 1212, Clara mặc bộ váy dạ hội lộng lẫy nhất cùng gia đình đến nhà thờ chính tòa dự lễ. Khi các thiếu nữ khác lần lượt tiến lên cung thánh nhận cành lá từ tay Đức Giám mục Guido, Clara vì xúc động nghẹn ngào đã đứng yên bất động tại chỗ ngồi. Thấy vậy, Đức Giám mục đã đích thân bước xuống từng bậc cấp, đến tận nơi và trao cành lá vào tay bà như một dấu chỉ chúc phúc cho sự dấn thân sắp tới.

Biết tin Clara bỏ trốn, sáng hôm sau gia đình dòng họ Offreduccio nổi cơn thịnh nộ lôi đình. Các hiệp sĩ và chú bác của bà trang bị gươm giáo hùng hổ kéo đến tu viện Biển Đức San Paolo delle Abbadesse nơi bà đang tạm trú. Họ dùng lời ngon ngọt dụ dỗ, rồi chuyển sang đe dọa và dùng bạo lực xông vào toan lôi bà về nhà.

Nhưng Clara đã chạy vào nhà nguyện, hai tay bám chặt lấy chiếc khăn trải bàn thờ và lột tấm khăn trùm đầu ra cho mọi người thấy mái tóc đã bị cắt cụt. Bà dõng dạc tuyên bố:

“Tôi không nhận người bạn đời nào khác ngoài Đức Giêsu Kitô!”

Nhận thấy sự kiên định sắt đá của bà, những người đàn ông quý tộc đành phải bất lực rút lui.

Chỉ mười sáu ngày sau, người em gái ruột của bà là Agnès mười lăm tuổi cũng trốn nhà theo chị. Gia đình lại kéo đến, đánh đập Agnès tàn nhẫn và toan lôi đi, nhưng nhờ lời cầu nguyện của Clara, thân xác cô bé bỗng trở nên nặng như đá tảng khiến cả đoàn người không tài nào nhấc nổi, buộc họ phải buông tha.

Ít lâu sau, Phanxicô đưa Clara và các chị em về định cư tại ngôi nhà nguyện nhỏ và tu viện San Damiano nghèo nàn ngoại ô Assisi — chính ngôi nhà thờ xiêu vẹo mà Phanxicô từng tự tay trùng tu năm nào, và cũng chính là nơi treo bức Thánh Giá cổ đã từng cất tiếng nói với ngài. Tại đây, Dòng Các Chị Em Nghèo, Dòng Clara hay Dòng Nhì Phanxicô, chính thức được khai sinh. Sau này, ngay cả người mẹ ruột Ortolana và người em gái út Beatrice cũng xin vào tu viện sống dưới sự hướng dẫn của bà.

Bà kiên quyết đấu tranh đến cùng để bảo vệ điều mà bà gọi là “Đặc ân khó nghèo”, Privilegium Paupertatis: bà từ chối mọi quyền sở hữu tài sản hay đất đai sinh lợi cho tu viện, kiên quyết để chị em sống hoàn toàn dựa vào lao động chân tay và của bố thí hằng ngày.

Nhiều vị Giáo hoàng — trong đó có Đức Giáo hoàng Grêgôriô IX và Innocentê IV — vì thương các nữ tu nên đã nhiều lần đề nghị cấp bổng lộc đất đai để bảo đảm cuộc sống cho dòng, nhưng Clara đều quỳ sụp xuống tha thiết van xin:

“Lạy Đức Thánh Cha, con xin được tha thứ mọi tội lỗi, nhưng con tuyệt đối không xin được tha thứ khỏi việc bước theo Đức Kitô khó nghèo!”

Bà làm những việc hèn mọn nhất trong tu viện: tự tay chăm sóc các chị em đau ốm, giặt giũ khăn áo, rửa chân cho các chị em đi khất thực trở về và đêm đêm đi đắp chăn cho từng người giữa mùa đông buốt giá.

Năm 1240, quân lính đánh thuê Saracen tàn bạo của hoàng đế Frederick II tràn vào cướp bóc thung lũng Spoleto và trèo thang tấn công vào tu viện San Damiano. Các nữ tu hoảng sợ khóc lóc thảm thiết. Lúc bấy giờ, Clara đang bị bệnh nặng nằm liệt giường.

Lạ lùng thay, một luồng ánh sáng chói lòa từ Thánh Thể bỗng bừng lên khiến quân lính kinh hãi, ngã nhào khỏi các thang leo và hoảng loạn tháo chạy tán loạn! Tu viện San Damiano và cả thành Assisi được cứu thoát trong gang tấc nhờ sức mạnh của Thánh Thể.

Hai mươi tám năm cuối đời, Mẹ Clara phải chịu đựng những cơn đau bệnh thể xác triền miên. Thế nhưng, trên khuôn mặt bà lúc nào cũng nở nụ cười bình an và tỏa sáng niềm vui phục sinh.

Vì biến cố này, năm 1958, Đức Giáo hoàng Piô XII đã công bố thánh nữ Clara là Quan thầy của ngành truyền hình và viễn thông.

Đầu tháng 8 năm 1253, cảm nhận giờ về nhà Cha đã đến, Mẹ Clara nằm trên giường bệnh, tay ôm chặt lấy bản Tu Luật vừa được Tòa Thánh châu phê gửi đến.

Khi các chị em quỳ quanh giường khóc nức nở, Mẹ Clara mỉm cười thì thầm những lời sau cùng với chính linh hồn mình:

“Hỡi linh hồn tôi, hãy an tâm ra đi trong bình an, vì ngươi đã có một người dẫn đường tuyệt hảo... Hãy chúc tụng Thiên Chúa, Đấng đã dựng nên ngươi, đã thánh hóa ngươi, đã yêu thương ngươi bằng một tình yêu dịu dàng như người mẹ thương đứa con thơ!”

Chỉ hai năm sau, ngày 26 tháng 9 năm 1255, Đức Giáo hoàng Alexanđê IV đã long trọng tôn phong Clara thành Assisi lên bậc Hiển Thánh. Một vương cung thánh đường mới được xây dựng năm 1257 ngay trên nền một nhà thờ cũ để cung nghinh thi hài bà, nhưng rồi phần mộ đích thực của thánh nữ cũng rơi vào quên lãng suốt gần sáu thế kỷ, giống hệt số phận từng xảy đến với người cha tinh thần Phanxicô của bà. Mãi đến năm 1850, hài cốt bà mới được tìm lại nguyên vẹn dưới bàn thờ chính; đến năm 1987, thánh tích được đặt trang trọng trong một cỗ quan tài kính tại hầm mộ dưới lòng vương cung thánh đường, khuôn mặt được phủ một lớp sáp mỏng để gìn giữ hình hài qua năm tháng. Ngay tại chính ngôi thánh đường ấy, cây Thánh Giá cổ San Damiano — bức Thánh Giá đã từng cất tiếng nói với Phanxicô năm nào — cũng được cung nghinh về để đời đời gìn giữ, trong khi một bản sao được treo lại đúng vị trí cũ tại nhà thờ San Damiano cho khách hành hương chiêm ngắm.