Thánh Camillô De Lellis

Camillô de Lellis đã từng nếm trải tận cùng nỗi đau đớn thể xác vì một vết thương lở loét kinh niên nơi bàn chân suốt ba mươi sáu năm ròng. Nhưng thay vì để vết thương ấy làm cho mình trở nên cay đắng, ngài đã để cho chính nỗi đau ấy dạy mình biết cách cúi xuống chăm sóc vết thương của tha nhân bằng trọn vẹn tình yêu của một người mẹ hiền.

Ngài chính là Đấng sáng lập Dòng Thừa Sai Chữa Lành Bệnh Nhân, thường gọi là Dòng Camillô — những con người dám cam kết lời khấn thứ tư anh hùng: sẵn sàng phục vụ người đau bệnh ngay cả khi phải hy sinh mạng sống vì dịch bệnh lây nhiễm.

Camillô sinh ngày 25 tháng 5 năm 1550 tại Bucchianico, thuộc miền Abruzzo nước Ý. Cha ngài là ông Giovanni de Lellis, một sĩ quan phục vụ trong quân đội hoàng gia; mẹ là bà Camilla Compelli, một phụ nữ đạo đức đã sinh hạ ngài khi tuổi đời đã gần năm mươi.

Tuổi thơ của Camillô sớm gặp giông bão: người mẹ hiền qua đời khi ngài mới mười ba tuổi, còn người cha bận rộn nơi chiến trường biền biệt. Thiếu vắng sự chăm sóc dạy dỗ của mẹ, Camillô lớn lên ngỗ nghịch, bất cần đời. Năm mười chín tuổi, ngài theo cha gia nhập quân đội viễn chinh của Cộng hòa Venice và đế quốc Tây Ban Nha, trở thành một người lính đánh thuê dạn dày sương gió.

Sau cái chết đột ngột của người cha nơi chiến trường, cuộc đời chàng lính trẻ trượt dài trên con đường ăn chơi trác táng, buông thả. Ngài mắc phải chứng nghiện cờ bạc nặng nề đến mức điên cuồng: có lần ngài thua sạch toàn bộ tiền lương, gươm giáo, chiếc áo khoác sĩ quan, và đỉnh điểm là thua cả chiếc áo sơ mi đang mặc trên người giữa mùa đông buốt giá ở Naples!

Sau ngày hoán cải, Camillô tha thiết xin gia nhập Dòng Capuchin. Thế nhưng, một vết thương lở loét kinh niên nơi mắt cá chân phải — di chứng từ một tai nạn thời đi lính — đã tái phát dữ dội, chảy mủ hôi hám khiến ngài không thể theo nổi kỷ luật khắc khổ của nhà dòng.

Ngài đành phải lặn lội lên kinh thành Rôma, nhập viện điều trị tại Bệnh viện San Giacomo degli Incurabili — Bệnh viện Thánh Giacôbê dành cho những bệnh nhân nan y, một cơ sở lớn được chính Đức Giáo hoàng Lêô X cho nâng cấp thành bệnh viện lớn của kinh thành từ năm 1515. Để có tiền trả viện phí và ăn ở, Camillô xin làm người phục vụ chăm sóc các bệnh nhân khác trong bệnh viện.

Chính tại nơi đây, Camillô đã chứng kiến một thực trạng vô nhân đạo xé nát lòng người: thời bấy giờ, những người làm nghề hộ lý trong các bệnh viện công phần lớn là những kẻ vô lại, tù nhân mãn hạn được thuê mướn với đồng lương rẻ mạt. Họ đối xử với người bệnh vô cùng tàn nhẫn: chửi bới, đánh đập, bỏ đói bệnh nhân, lười biếng không chịu thay băng giặt giũ để mặc người ốm nằm trên đống phân và giòi bọ lúc nhúc. Thậm chí có những kẻ bất lương còn nhẫn tâm vứt bỏ cả những người còn đang thoi thóp vào nhà xác để chiếm đoạt tư trang!

Trái tim người lính vừa hoán cải đau nhói. Ngài thốt lên lời nguyện tha thiết:

“Lạy Chúa, ước gì con có được một đoàn ngũ những con người không phải làm việc vì tiền lương trần thế, nhưng vì tình yêu Chúa Giêsu, để họ săn sóc những người bệnh khổ này bằng tình yêu thương của một người mẹ hiền!”

Nhờ sự tận tụy phi thường, Camillô dần dần được các bề trên bệnh viện tin tưởng giao phó trọng trách quản lý — trở thành “người quản gia” của cả cơ sở, người có toàn quyền sắp xếp lại nề nếp chăm sóc bệnh nhân.

Rời bỏ chức vị linh mục triều an nhàn, ngài quy tụ một nhóm bạn hữu có cùng lý tưởng, chính thức thành lập Dòng Thừa Sai Chữa Lành Bệnh Nhân vào năm 1586. Đức Giáo hoàng Xíttô V đã phê chuẩn tu hội và ban đặc ân cho các tu sĩ được đính một Chữ Thập Đỏ bằng vải dạ trước ngực áo dòng đen — như một dấu chỉ công khai rằng họ là những chiến sĩ của tình thương Thập Giá, luôn sẵn sàng đổ máu mình vì sự sống của tha nhân.

Cha Camillô làm một cuộc cách mạng y tế chưa từng có: ngài đặt ra quy chuẩn

• mỗi bệnh nhân phải có một chiếc giường riêng biệt, sạch sẽ, có đệm ấm và thường xuyên được thay drap giường;
• phòng bệnh phải luôn thoáng khí, mở cửa sổ đón ánh sáng mặt trời;
• thức ăn phải được nấu nướng phù hợp với từng thể trạng bệnh nhân;
• và điều quan trọng nhất, khi chăm sóc bệnh nhân, người tu sĩ phải nhìn thấy chính Đức Kitô đang chịu khổ nơi thân xác họ.

Ngài dạy các tu sĩ bài học nằm lòng:

“Khi anh em chạm vào thân thể người bệnh, hãy chạm vào với sự dịu dàng và cung kính như đang chạm vào chính Mình Thánh Chúa! Hãy phục vụ người bệnh với một trái tim của người mẹ thương đứa con duy nhất của mình đang đau đớn!”

Họ đi gõ cửa từng nhà, cõng những người mắc bệnh dịch hạch đang thoi thóp trên lưng đưa về trạm xá. Họ tắm rửa những thân xác lở loét bốc mùi tử khí, đút từng thìa nước, và ân cần vuốt mắt cho những người lâm chung. Khi các bệnh viện đã quá tải, ngài biến chính tu viện của mình thành nơi tiếp nhận bệnh nhân. Trong các trận dịch ấy, nhiều tu sĩ Camillô trẻ tuổi đã bị nhiễm bệnh và ngã xuống như những vị tử đạo của lòng bác ái.

Không chỉ có mặt nơi bệnh viện, cha Camillô còn là người đầu tiên trong lịch sử thành lập các đơn vị cứu thương quân y phục vụ ngay tại bãi chiến trường: vào năm 1595 và 1601, khi quân đội hoàng gia chiến đấu chống quân Thổ Nhĩ Kỳ tại Hungary và Croatia, ngài đã cử các tu sĩ mang huy hiệu Chữ Thập Đỏ ra tận chiến tuyến để băng bó, cấp cứu cho các thương binh thuộc cả hai chiến tuyến mà không phân biệt bạn hay thù — một tinh thần nhân đạo đi trước tổ chức Chữ Thập Đỏ quốc tế của Henry Dunant đến gần ba trăm năm.

Suốt ba mươi sáu năm làm bề trên, cha Camillô luôn là người làm những công việc nặng nhọc nhất: ngài trực đêm bên những bệnh nhân nặng, tự tay đổ bô phân, lau dọn đờm dãi. Ngài từ chối mọi sự ưu đãi dành cho chức vị của mình.

Điều làm cho mọi người phải rơi lệ là chính ngài hằng ngày phải chịu đựng những cơn đau thể xác khủng khiếp: vết loét nơi bàn chân không bao giờ lành miệng, thường xuyên chảy mủ và rỉ máu; kèm theo đó là chứng bệnh sỏi thận và thoát vị bẹn hành hạ khiến mỗi bước đi của ngài như dẫm trên chông gai. Thế nhưng, người khổng lồ ấy vẫn chống gậy, khập khiễng bước từng bước từ giường bệnh này sang giường bệnh khác để an ủi tha nhân.

Tháng 5 năm 1614, biết sức tàn lực kiệt, ngài xin từ chức Bề trên Tổng quyền để chuẩn bị tâm hồn về với Chúa. Nằm trên giường bệnh tại tu viện Thánh Maria Madalêna ở Rôma, ngài tha thiết xin anh em đọc cho ngài nghe bài Tin Mừng về cuộc Khổ Nạn của Chúa Giêsu.

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XIV đã tuyên phong Chân phước cho ngài năm 1742 và long trọng tôn phong Hiển Thánh ngày 29 tháng 6 năm 1746. Năm 1886, Đức Giáo hoàng Lêô XIII đã công bố thánh Camillô de Lellis là Quan thầy của các bệnh nhân và các bệnh viện, cùng với thánh Gioan Thiên Chúa. Năm 1930, Đức Giáo hoàng Piô XI tuyên bố ngài là Quan thầy của các y bác sĩ và nhân viên điều dưỡng y tế. Hội Thánh mừng kính ngài vào ngày 14 tháng 7 hằng năm.

Tại Việt Nam, các tu sĩ Dòng Camillô hiện diện thân thương qua các trung tâm chăm sóc bệnh nhân HIV/AIDS giai đoạn cuối, các phòng khám từ thiện và đồng hành bên giường bệnh của các bệnh nhân nghèo tại Đồng Nai và nhiều tỉnh thành.