Thánh Anrê Bessette

Thầy Anrê Bessette đã sống trọn vẹn mấy mươi năm cuộc đời ở đúng vị trí khiêm hạ ấy. Thầy mở cửa đón người đến, ân cần lắng nghe từng lời thỉnh cầu, cần mẫn làm những việc lặt vặt không tên được giao phó.

Alfred Bessette — tên gọi thuở nhỏ của thầy Anrê — sinh ngày 9 tháng 8 năm 1845 tại Saint-Grégoire-d‘Iberville, một xứ đạo nhỏ bên bờ nam sông Richelieu, thuộc tỉnh bang Québec của Canada. Cha là ông Isaac Bessette, một người thợ mộc nghèo; mẹ là bà Clothilde Foisy. Gia đình có tới mười ba người con, quanh năm sống bằng những đồng tiền công nhọc nhằn. Ngay từ khi cất tiếng khóc chào đời, Alfred đã ốm yếu, còi cọc đến mức người ta phải vội vã làm phép rửa tội, sợ em không qua khỏi.

Chưa tròn mười hai tuổi đầu, đứa trẻ mồ côi đã bị bứng gốc khỏi mọi điểm tựa gia đình. Việc học hành đành dở dang; Alfred chỉ biết đọc bập bẹ, hầu như không biết viết. Cậu bé phải đi ở đợ, làm thuê đủ thứ nghề nặng nhọc: chăn bò, phụ việc thợ rèn, làm bánh mì, đóng giày.

Như bao thanh niên nghèo vùng Québec thời bấy giờ, Alfred từng theo dòng người di cư sang các bang miền đông bắc nước Mỹ để làm công nhân trong các nhà máy dệt sợi ở New England — nơi những người Pháp gốc Canada khi ấy đổ về tìm việc đông đến mức hình thành cả những khu phố riêng, được gọi là “Petits Canadas” giữa lòng các thành phố công nghiệp Mỹ. Nơi đất khách quê người có cơ hội kiếm sống, nhưng cũng đầy rẫy sự cô đơn của một người lao động thất học, thể xác ốm yếu. Sau mấy năm bươn chải, anh quay về quê hương với hai bàn tay trắng, mang theo trải nghiệm xót xa của một kẻ đã từng gõ biết bao cánh cửa đời mà không tìm được chốn dung thân.

Người thanh niên Alfred bước vào tu viện mà không có bất kỳ thứ gì người ta thường đòi hỏi nơi một tu sĩ: không sức khỏe, không học vấn, không tài năng nổi bật. Ban đầu, các bề trên còn ngần ngại vì thể trạng quá yếu ớt của anh; phải nhờ đến sự can thiệp của Đức Cha Ignace Bourget, Giám mục Montréal, anh mới chính thức được nhận vào nhà tập.

Ngày 27 tháng 12 năm 1870, anh được mặc áo dòng tập sinh và nhận tên mới là Thầy Anrê. Sau thời gian quan sát, các bề trên nhận ra nơi con người gầy gò, nhút nhát ấy một kho tàng cầu nguyện thâm sâu và một tinh thần phục vụ hoàn toàn quên mình.

Thầy được trao công việc giữ cửa tại trường trung học Notre-Dame ở Montréal — ngôi trường do chính Dòng Thánh Giá điều hành, tọa lạc gần chân núi Mont-Royal, ngọn núi nhỏ giữa lòng thành phố mang tên chính nó. Suốt hơn bốn mươi năm ròng rã, bên cạnh việc mở cửa đón khách, thầy Anrê còn kiêm luôn việc quét dọn hành lang, giặt giũ, cắt tóc cho học sinh, khiêng vác đồ đạc, và chăm sóc những em ốm đau.

Sau này, thầy mỉm cười hóm hỉnh kể lại:

“Khi tôi vào dòng, các bề trên đã chỉ cho tôi cánh cửa, và tôi đã ở lại đó suốt bốn mươi năm!”

Thầy làm những việc nhỏ mọn nhất ngay trước mắt mình, ngày này qua ngày khác, bằng một tình yêu son sắt dâng lên Chúa.

Dần dà, các học sinh, phụ huynh và những người khách đến trường bắt đầu nhờ thầy Anrê cầu nguyện cho những khó khăn, bệnh tật của gia đình họ. Thầy ân cần lắng nghe, chia sẻ nỗi đau của họ, và luôn hướng lòng họ về Thánh Cả Giuse. Thầy đưa cho họ một chút dầu lấy từ ngọn đèn cháy trước tượng thánh Giuse, khuyên họ xức lên chỗ đau, đi xưng tội rước lễ, và tin tưởng vào quyền năng của Chúa.

Lời đồn về những ơn lành và những sự chữa lành kỳ diệu bắt đầu lan truyền nhanh chóng. Người bệnh từ khắp nơi lũ lượt kéo đến. Có người mù được sáng mắt, người bại liệt vứt bỏ nạng gỗ bước đi, người mắc bệnh nan y được bình phục.

Thế nhưng, thầy Anrê không bao giờ nhận bất kỳ lời khen ngợi nào về mình. Thầy kiên quyết bảo:

“Tôi không làm phép lạ nào cả! Chính Chúa chữa lành qua lời chuyển cầu của Thánh Cả Giuse. Tôi chỉ là con lừa nhỏ của thánh Giuse mà thôi!”

Lối sống thanh bần, khiêm hạ tuyệt đối của thầy đã giữ cho lòng sùng kính của dân chúng luôn hướng thẳng về Thiên Chúa, chứ không dừng lại nơi con người thầy.

Số người tuôn đến mỗi ngày một đông, có khi lên đến hàng trăm người. Việc tiếp đón bắt đầu ảnh hưởng đến trật tự học đường, buộc nhà dòng phải thu xếp cho thầy tiếp người tại một trạm xe điện bỏ không, nằm đối diện bên kia đường trước cổng trường.

Đằng sau những phép lạ nhãn tiền là tấm lòng trắc ẩn bao la của thầy Anrê. Người bệnh tật không chỉ cần được khỏi đau thể xác; họ khao khát được lắng nghe, được nhìn nhận như một con người có phẩm giá, giữa một thế giới thường xem người ốm yếu như một gánh nặng thừa thãi. Thầy Anrê dành trọn từng giờ từng phút để ngồi bên họ. Kẻ từng bị cuộc đời xua đuổi năm xưa nay trở thành chốn nương náu bình an cho muôn vàn phận đời cùng khổ.

Lòng yêu mến Thánh Cả Giuse thôi thúc thầy Anrê ôm ấp ước nguyện xây dựng một nơi cầu nguyện xứng đáng kính ngài, ngay trên sườn núi Mont-Royal đối diện trường học — khi ấy vẫn còn là một khoảnh đất hoang, cây cối rậm rạp, thuộc quyền sở hữu của nhà dòng nhưng chưa ai nghĩ đến việc khai khẩn.

Thầy bắt đầu dành dụm từng đồng năm xu, mười xu từ việc cắt tóc cho học sinh, rồi đi xin phép quyên góp sự giúp đỡ của những người hảo tâm. Ngày 19 tháng 10 năm 1904, một nhà nguyện gỗ nhỏ bé, đơn sơ, chỉ đủ chỗ cho vài chục người, đã được khánh thành trên sườn đồi ấy. Đó là hạt giống đầu tiên của Đền Thánh Giuse — Oratoire Saint-Joseph — công trình về sau trở thành vương cung thánh đường lớn nhất dâng kính Thánh Cả Giuse trên toàn thế giới, với mái vòm sừng sững có thể nhìn thấy từ nhiều nơi trong thành phố Montréal.

Từ năm 1909, nhận thấy sứ mạng bác ái đã quá lớn lao so với sức một người, bề trên cho phép thầy Anrê được toàn tâm toàn ý phục vụ tại đền thánh. Đoàn người hành hương từ khắp nơi trên thế giới đổ về ngày một đông đúc. Dự án xây dựng một vương cung thánh đường đồ sộ trên đỉnh núi được khởi công những năm sau đó, kéo dài qua nhiều thập niên, với sự đóng góp của biết bao bàn tay vô danh cũng âm thầm như chính thầy.

Thế nhưng, giữa những công trình đồ sộ và sự nổi tiếng vang dội khắp năm châu, thầy Anrê vẫn giữ nguyên nếp sống của một người tu huynh nghèo khó: ăn những thức ăn đạm bạc nhất, mặc chiếc áo dòng sờn vai vá víu, và đêm đêm lại quỳ gối cầu nguyện cho những người bệnh tật đã đến gặp mình ban ngày.

Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên phong Chân phước cho thầy vào ngày 23 tháng 5 năm 1982. Ngày 17 tháng 10 năm 2010, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI long trọng tôn phong thầy lên bậc Hiển Thánh. Người gác cổng thất học, ốm yếu năm nào đã trở thành vị thánh đầu tiên của Dòng Thánh Giá.