Cha Tuần đã bảy mươi hai tuổi. Lẽ ra cha nên ở yên một chỗ, lo giữ mình. Nhưng nghe tin một vị linh mục khác đang ốm nặng mà làng không dám chứa chấp, cha lên đường. Chuyến đi ấy đã đưa cha đến nhà tù.
Qua hai lần chủng viện đóng cửa
Phêrô Nguyễn Bá Tuần sinh năm 1766 tại làng Ngọc Đồng, tỉnh Hưng Yên. Từ nhỏ, cậu đã vào Nhà Đức Chúa Trời, học chữ Nho, rồi vào chủng viện.
Nhưng con đường ấy không bằng phẳng. Sắc chỉ cấm đạo thời Cảnh Thịnh buộc chủng viện phải giải tán. Chàng chủng sinh phải dừng việc học giữa chừng, không biết đến bao giờ mới được tiếp tục. Phải đợi đến khi tình hình yên ổn hơn dưới triều Gia Long, thầy mới trở lại học thần học. Năm 1807, khi đã bốn mươi mốt tuổi, thầy mới chịu chức linh mục.
Hơn ba mươi năm sau, cha đã là một mục tử già, đang coi xứ Lác Môn, tỉnh Nam Định.
Đến bên người bạn ốm
Năm 1838, cơn bách hại dưới triều Minh Mạng lên đến đỉnh điểm. Cha José Fernández, tên Việt là Hiền, một linh mục Dòng Đa Minh người Tây Ban Nha, đang ốm nặng ở làng Quần Liêu. Nhưng dân làng sợ, không dám chứa chấp một linh mục ngoại quốc. Chứa chấp đạo trưởng lúc ấy là tội chết.
Cha Tuần nghe tin, liền tìm đến. Cha ở lại đó, để dân làng yên tâm giúp đỡ người bệnh. Một ông già bảy mươi hai tuổi, cũng yếu, cũng có thể bị bắt bất cứ lúc nào, đã chọn đến ngồi bên giường người bạn.
Trốn trong bùn lầy
Rồi quân lính truy lùng. Hai cha già tìm đường chạy lên Kim Sơn, Ninh Bình, ẩn trong vùng đầm lầy. Thử hình dung hai ông cụ, một người đang ốm, một người đã già, lội bùn, nấp giữa lau sậy, tránh những toán lính đi lùng.
Họ nhờ một người tên là Bát Biên giúp đỡ. Nhưng chính người ấy lại đem nộp họ cho quan tổng đốc Nam Định Trịnh Quang Khanh.
"Thiên Chúa sẽ cho tôi sức mạnh"
Ở tuổi bảy mươi hai, cha Tuần vẫn bị đánh đòn. Quan nhìn ông già gầy yếu, có lẽ nghĩ vài trận đòn là đủ để ông chịu bỏ đạo. Cha trả lời:
"Quả thực tôi ốm yếu già nua, nhưng Thiên Chúa sẽ cho tôi sức mạnh để đón nhận mọi cực hình và cả cái chết vì Ngài."
Cha không giả vờ mạnh mẽ. Cha thừa nhận mình yếu. Nhưng cha tin rằng sức mạnh không đến từ mình.
Chết trong ngục
Cha bị kết án tử hình. Nhưng trước khi bản án từ kinh đô được gửi về, ngày 15 tháng 7 năm 1838, cha Phêrô Tuần đã trút hơi thở cuối cùng trong ngục.
Giáo dân phải bỏ tiền ra mới nhận được thi hài cha, đưa về an táng tại quê nhà Ngọc Đồng. Chín ngày sau, cha Hiền, người bạn mà cha đã đến chăm sóc, cũng bị xử chém.
Cha được phong Chân phước ngày 27 tháng 5 năm 1900 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của cha là 15 tháng 7.
Tình bạn giữa những người mục tử
Cuộc đời cha Tuần đã trải qua hai lần chủng viện bị đóng cửa, phải chờ đến tuổi bốn mươi mới được làm linh mục. Nhưng điều đưa cha vào ngục lại không phải một cuộc lùng bắt nhắm vào cha. Đó là tình bạn, là lòng không đành để một người anh em linh mục nằm ốm một mình.
Chúa Giêsu nói: "Ta đau yếu, các ngươi đã thăm viếng." Cha Tuần đã đi thăm một người đau yếu, và chuyến thăm ấy đã đưa cha về với Chúa.