Trong ba vị thánh nhà họ Phạm ở Quần Cống, ông Luca Phạm Trọng Thìn trẻ nhất, và là người có một quá khứ mà tiểu sử không hề giấu. Có một quãng đời ông đã đi rất xa khỏi những điều cha mẹ dạy. Vì thế, câu chuyện của ông lại gần với nhiều người hơn cả.
Người con nhà quan
Ông sinh năm 1820 tại Quần Cống, xã Trà Lũ, tỉnh Nam Định, con trai của cụ Án Khảm. Nhà khá giả, ông được ăn học đỗ đạt. Mới ngoài ba mươi tuổi, ông đã làm chánh tổng.
Tuổi trẻ, học vấn, chức quyền, gia thế. Ông có tất cả những gì một người đàn ông thời ấy mơ ước. Và cũng chính những thứ ấy đã kéo ông đi xa.
Những năm lạc bước
Ông giao thiệp rộng, bạn bè nhiều, những cuộc vui nối tiếp nhau. Dần dần, ông nguội lạnh việc đạo. Ông lấy thêm vợ lẽ. Gia đình rạn vỡ. Người vợ cả và các con sống trong buồn tủi.
Tiểu sử của ông không che giấu điều ấy. Giáo Hội không cần các vị thánh phải có một quá khứ sạch sẽ. Giáo Hội chỉ cần họ có một cuộc trở về thật lòng.
Người cha kéo con trở lại
Người kéo ông trở lại là cha mình. Cụ Án Khảm không bỏ mặc đứa con lầm lạc. Cụ khuyên nhủ, nhắc nhở, và có lẽ cầu nguyện rất nhiều cho con.
Nhờ lời khuyên của cha và sự hướng dẫn của cha giải tội, ông Thìn nhìn lại mình. Ông sám hối thật lòng. Ông cho người vợ lẽ về, chấm dứt mối quan hệ ngoài hôn nhân, quay về chăm sóc vợ con.
Hãy nghĩ đến những ngày ấy. Một người đàn ông có địa vị, có danh tiếng, phải thừa nhận mình đã sai, phải đối diện với vợ con mình đã làm tổn thương. Trở về không bao giờ dễ. Nhưng ông đã làm được.
Từ đó, người làng thấy một ông chánh tổng khác: chăm việc đạo, lo cho dân, tích cực trong các việc tông đồ.
Sứ mạng xin hòa bình
Năm 1858, cơn cấm đạo dâng cao khi liên quân Pháp và Tây Ban Nha đánh vào Đà Nẵng. Đức cha Melchor García Sampedro - Xuyên nhờ ông Thìn và ông Giuse Phạm Trọng Tả lên xin quan tổng đốc Nam Định nương tay với các tín hữu, và trình bày rằng giáo dân chỉ muốn sống yên, trung thành với đất nước.
Chưa kịp có kết quả thì tín hữu ở Cao Xá nổi loạn. Quan tổng đốc nổi giận, cho rằng hai ông đã lừa dối mình, và ra lệnh bắt. Người đi xin hòa bình lại bị buộc tội phản trắc.
Lời tuyên xưng trên giấy
Người ta tra tấn ông nhiều lần. Rồi quan hứa sẽ tha bổng, trả lại chức tước, chỉ cần ông bước qua thập giá.
Người từng chạy theo danh vọng ấy, giờ được dâng lại danh vọng tận tay. Quan bảo ông viết suy nghĩ của mình ra giấy. Ông viết:
"Tôi sẵn sàng chấp nhận mọi cực hình, thậm chí cả cái chết đau đớn nhất, hơn là vi phạm một lỗi dù rất nhỏ trong đạo tôi thờ."
Một lỗi dù rất nhỏ. Người từng phạm những lỗi lớn, giờ không muốn phạm dù chỉ một lỗi nhỏ. Đó là dấu hiệu của một cuộc hoán cải thật sự.
Ngày 13 tháng 1 năm 1859
Ngày 13 tháng 1 năm 1859, ông chịu án xử giảo tại pháp trường Bảy Mẫu, cùng cha mình là cụ Án Khảm, ông Cai Tả và bảy tín hữu khác. Vợ con ông đứng đó nhìn ông ra đi. Người vợ từng bị ông làm tổn thương, giờ đứng bên chồng đến giây phút cuối.
Thi hài ông được các tín hữu rước về an táng tại nhà thờ Quần Cống, nơi ông đã sinh ra, đã lạc lối, và đã trở về.
Ông được phong Chân phước ngày 29 tháng 4 năm 1951 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của ông là 13 tháng 1.
Không bao giờ là quá muộn
Ông Luca Thìn khiến ta tin rằng người từng đi lạc vẫn có thể trở về. Và có khi chính người trở về lại là người đứng vững nhất, vì họ biết rõ cái giá của việc đi lạc.
Câu chuyện của ông cũng là câu chuyện của một người cha không bỏ cuộc với con mình. Nếu bạn là cha mẹ đang lo cho một đứa con lạc lối, xin hãy nhớ đến cụ Án Khảm. Và nếu bạn là người đang đi lạc, xin hãy nhớ đến ông Thìn: cánh cửa vẫn còn mở.