Người làng Quần Cống quen gọi ông là cụ Án Khảm, vì ông từng làm quan án. Nhưng điều người ta nhớ nhất về ông không phải chức tước, mà là cánh cửa nhà ông lúc nào cũng mở: cho người nghèo đến vay thóc, cho người gặp chuyện đến xin lời khuyên, và trong những năm cấm đạo, cho các linh mục, thầy giảng không còn nơi nào dám chứa.
Con nhà gia giáo
Đaminh Phạm Trọng Khảm sinh năm 1780 tại làng Quần Cống, xã Trà Lũ, tỉnh Nam Định. Ông là một trong bảy người con của cụ Phạm Tri Khiêm, một người có uy tín lớn trong làng. Lớn lên trong một gia đình nề nếp, được ăn học đến nơi đến chốn, ông sớm bước vào con đường quan trường.
Ông lập gia đình với bà Anê Phượng, một người con gái đạo hạnh cùng làng. Hai ông bà nuôi dạy con cái trong đức tin, và chính trong mái nhà ấy về sau sẽ có tới ba vị thánh.
Ông quan có trái tim nhân hậu
Làm quan xử án là nghề dễ khiến lòng người chai đi. Ngày nào cũng nghe kiện tụng, cũng thấy tội lỗi, cũng phải phân xử những chuyện đen bạc của đời. Vậy mà người ta nhớ cụ Án Khảm như một người bác ái, nhân hậu, đức độ. Về già, cụ còn nhận việc chánh trương trong xứ đạo, lo liệu mọi việc chung của cộng đoàn.
Cụ biết rõ hơn ai hết rằng chứa một linh mục trong nhà có thể khiến cả gia đình mất đầu, vì chính cụ từng đọc những điều luật ấy. Nhưng nhà cụ vẫn là chỗ trú chân của các cha, các thầy. Một người thuộc luật như cụ hiểu rằng có những điều luật của người phải đứng sau luật của Chúa.
Năm 1858
Năm 1858, liên quân Pháp và Tây Ban Nha kéo đến Đà Nẵng. Triều đình Tự Đức nổi giận, và cơn giận ấy trút xuống đầu người Công giáo. Các chỉ dụ cấm đạo được thi hành gắt gao hơn bao giờ hết. Những làng đạo như Quần Cống bị nhìn bằng con mắt nghi ngờ.
Quân lính kéo đến vây làng. Cụ Án không trốn. Cụ tập họp dân làng lại ở đình, dặn mọi người giữ bình tĩnh và bền lòng với Chúa.
Cây thập giá giữa sân đình
Viên quan cho đặt cây thập giá giữa sân đình, buộc từng người bước qua để tỏ ra đã bỏ đạo. Cụ Án Khảm, lúc ấy đã gần tám mươi tuổi, đứng trước dân làng mà nói rõ lập trường của một người đứng đầu:
"Người nào trong anh em đạp lên Thánh Giá, khi quan tha về, tôi sẽ đuổi khỏi làng, chết vô địa táng."
Lời nói nghe thật nghiêm khắc. Nhưng đó là lời của một ông già đang lo cho cả làng, sợ con cháu mình vì một phút yếu lòng mà đánh mất điều quý nhất. Và dân Quần Cống đã nghe cụ. Không một ai bước qua thập giá.
Viên quan tức giận đến mức thề:
"Ta sẽ mất hết chức tước bổng lộc, nếu không kết tội được án Khảm và bọn đồng phạm theo tả đạo."
Bị giam riêng
Cụ bị giải về công đường Nam Định. Người ta nhốt cụ riêng một nơi. Lý do rất rõ: quan sợ chỉ cần các giáo dân khác nhìn thấy cụ, nghe cụ nói một lời, là họ lại thêm vững lòng.
Một ông già gần tám mươi tuổi, một mình trong ngục tối. Không ai để nói chuyện, không ai để cùng đọc kinh. Có lẽ đó là những ngày cụ cầu nguyện nhiều nhất trong đời.
Ngày 13 tháng 1 năm 1859
Ngày 13 tháng 1 năm 1859, cụ Án Khảm chịu án xử giảo tại pháp trường Bảy Mẫu, Nam Định. Cùng chịu án hôm ấy có ông Giuse Phạm Trọng Tả, người cùng nhà, ông Luca Phạm Trọng Thìn, con trai cụ, và bảy tín hữu khác.
Người Quần Cống đến nay vẫn tự hào gọi ba vị là "Nhất gia tam Thánh", một nhà có ba vị thánh.
Cụ được phong Chân phước ngày 29 tháng 4 năm 1951 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của cụ là 13 tháng 1.
Can đảm của tuổi già
Người ta thường nghĩ can đảm là chuyện của tuổi trẻ. Cụ Án Khảm, gần tám mươi tuổi, cho thấy điều ngược lại. Có người phải sống gần hết một đời mới biết mình đứng về phía nào. Và khi đã biết thì không lùi nữa, dù chỉ nửa bước chân qua một cây thập giá đặt dưới đất.
Cụ cũng để lại một hình ảnh đẹp về người cha. Chính cụ đã khuyên nhủ người con trai từng lạc lối trở về. Và rồi hai cha con cùng nhau đi đến cuối con đường. Một gia đình có thể trao cho nhau nhiều thứ. Nhà họ Phạm ở Quần Cống đã trao cho nhau đức tin, và giữ nó đến cùng.