Thánh Phêrô Chanel

Người linh mục ngã xuống trong sự thinh lặng tuyệt đối nơi hòn đảo xa xôi ấy chính là Phêrô Chanel — Pierre-Louis-Marie Chanel — Đấng tử đạo tiên khởi của toàn vùng Châu Đại Dương và là quan thầy của các xứ truyền giáo Thái Bình Dương. Giọt máu đào tự hiến của ông đã làm một phép lạ lịch sử làm rung động Giáo hội: chỉ vài năm sau cái chết của ông, toàn bộ cư dân trên đảo Futuna — kể cả chính tên đao phủ Musumusu đã bổ nhát rìu sát hại ông — đã quỳ xuống xin lãnh nhận phép Rửa Tội, biến Futuna thành một hòn đảo Công giáo trọn vẹn.

Pierre Chanel sinh ngày 12 tháng 7 năm 1803 tại trang trại La Potière, thuộc làng Cuet miền đông nước Pháp. Ông là con thứ năm trong một gia đình nông dân nghèo gồm tám người con của ông François Chanel và bà Marie-Anne Kelveer.

Từ năm lên bảy đến mười hai tuổi, Pierre phải đi làm thuê chăn cừu trên các sườn đồi để kiếm miếng ăn phụ giúp gia đình. Cậu bé chăn cừu có tính tình hiền lành, trầm lặng, nhẫn nại và rất chăm chỉ. Nhận thấy mầm non thánh thiện nơi cậu bé, cha xứ Trompier thánh thiện đã đón nhận Pierre về nuôi dạy và cho ăn học.

Năm 1819, ông vào tiểu chủng viện Meximieux, sau đó lên Đại chủng viện Brou ở giáo phận Belley. Ông là một chủng sinh mẫu mực, khiêm nhường, luôn nở nụ cười bình an và được bạn bè gọi là “trái tim vàng”. Chính trong những năm tháng chủng viện, khi đọc các bức thư truyền giáo gửi về từ châu Mỹ và châu Á, ngọn lửa thừa sai đã bùng cháy thiêu đốt tâm can chàng thanh niên. Ngày 15 tháng 7 năm 1827, Pierre Chanel được thụ phong linh mục ở tuổi hai mươi tư.

Ông được cử làm cha sở giáo xứ Crozet — một giáo xứ vùng sâu vùng xa đang rơi vào cảnh nguội lạnh đức tin thảm hại do tàn tích của cuộc Cách Mạng Pháp. Suốt ba năm làm cha sở, bằng sự dịu hiền vô bờ, việc tận tình thăm viếng từng gia đình người nghèo và chăm sóc các bệnh nhân, ông đã làm bừng dậy đức tin cho toàn xứ đạo. Năm 1831, nghe theo tiếng gọi thôi thúc của ơn gọi truyền giáo hải ngoại, cha Chanel xin gia nhập Tu Hội Đức Mẹ — Dòng Marist, viết tắt SM — do cha Jean-Claude Colin vừa mới thành lập. Ông làm giám đốc tiểu chủng viện Belley suốt năm năm. Năm 1836, khi Tòa Thánh trao phó toàn bộ vùng đất mênh mông chưa từng được khai phá của miền Tây Châu Đại Dương cho Dòng Marist, cha Chanel đã tha thiết quỳ gối xin được đi trong chuyến tàu thừa sai đầu tiên.

Ngày 24 tháng 12 năm 1836, Đức cha Pompallier cùng cha Phêrô Chanel và các linh mục, thầy dòng Marist bước lên con tàu buôn Delphine tại cảng Le Havre. Cuộc hải hành vượt qua Đại Tây Dương, vòng qua mũi sừng Cape Horn bão táp để tiến vào Thái Bình Dương kéo dài ròng rã suốt mười tháng trời đầy hiểm nguy, bão tố và say sóng.

Dân cư trên đảo Futuna thời bấy giờ là một bộ tộc người Polynesia sống đời sống bán khai, vừa trải qua những cuộc chiến tranh bộ tộc đẫm máu giành đất đai và lương thực. Họ thực hành tập tục ăn thịt người đối với các tù binh chiến tranh bại trận, thờ cúng các tà thần khát máu — atua — và chịu sự cai trị độc đoán của vị vua bạo chúa Niuliki, người vừa nắm quyền cai trị vừa giữ vai trò thầy tế tối cao của tôn giáo bản địa.

Bị cô lập hoàn toàn giữa một bộ tộc xa lạ, không có từ điển, cha Chanel và thầy Marie-Nizier bắt đầu bằng việc kiên nhẫn học từng từ ngữ thổ ngữ Futuna. Ông dựng một túp lều tranh vách nứa tại Poi, tự tay cuốc đất trồng khoai mì, chuối và bắt cá để sinh sống.

Phương pháp truyền giáo của cha Chanel hoàn toàn không có sự áp đặt. Ông chinh phục những tâm hồn hoang dã bằng chính lòng nhân từ nhẫn nại vô bờ: chia sẻ từng củ khoai, mẩu bánh cho những người thổ dân đói khát; lặn lội đi bộ xuyên qua các khu rừng rậm nhiệt đới để thăm viếng những người ốm đau; tự tay lau rửa, đắp thuốc cho những vết thương lở loét hôi hám do chiến tranh bộ tộc gây ra; can thiệp cứu mạng những tù binh sắp bị đem ra làm thịt ăn thịt.

Trước sự dịu hiền và lòng bác ái kỳ diệu ấy, những người thổ dân thô lỗ đã dần dần bị chinh phục. Họ không gọi ông bằng chức danh xa lạ; họ trìu mến gọi ông là “Petelo” và đặt cho ông một danh hiệu tuyệt đẹp bằng thổ ngữ: “Tagata manava alofa” — nghĩa là

“Con người có trái tim tràn đầy tình yêu thương”

. Ông rửa tội cho những đứa trẻ sắp chết, dạy dỗ một nhóm thanh niên trẻ tuổi trên đảo.

Nhưng chính tình cảm yêu mến ngày càng lớn của dân chúng dành cho cha Chanel đã làm cho vua Niuliki và các tư tế tà thần ghen tức và lo sợ. Nhà vua nhận thấy quyền uy thần quyền tuyệt đối của mình đang bị lung lay. Đỉnh điểm là vào đầu năm 1841, khi Meitala — người con trai của vua Niuliki — sau khi được nghe cha Chanel giảng dạy, đã công khai bày tỏ ý muốn từ bỏ tà giáo để xin theo đạo Công giáo.

Ngày 17 tháng 11 năm 1889, Đức Giáo hoàng Lêô XIII đã long trọng tuyên phong Chân phước cho cha Phêrô Chanel. Và ngày 12 tháng 6 năm 1954, Đức Giáo hoàng Piô XII đã long trọng tôn phong ông lên bậc Hiển Thánh. Ông được công bố là quan thầy tối cao của toàn thể Châu Đại Dương. Hội Thánh mừng kính ông vào ngày 28 tháng 4 hằng năm.

Năm 1977, thể theo nguyện vọng tha thiết của người dân bản xứ, một phần xương sọ thánh tích của Thánh Phêrô Chanel đã được rước trọng thể từ Pháp trở về lại đảo Futuna, được đặt nơi Đền thánh Poi nguy nga xây dựng ngay trên chính mảnh đất túp lều năm xưa ông đã ngã xuống.