Đêm 26 tháng 2 năm 1853, lính vây kín nhà ông trùm Lựu ở Mặc Bắc. Trong nhà có một vị linh mục đang trốn. Người ta đánh ông trùm, đánh cả bà trùm, để bắt khai ra chỗ cha nằm. Hai ông bà im lặng.
Người cha của cả họ đạo
Giuse Nguyễn Văn Lựu sinh khoảng năm 1789 hoặc 1790 tại họ Cái Nhum, huyện Chợ Lách, tỉnh Vĩnh Long. Nhà nghèo. Khi cậu khoảng mười tuổi, cha mẹ dắt năm anh em đi tìm đất sống, và cuối cùng dừng chân ở Mặc Bắc.
Lớn lên, ông lập gia đình, sinh được bảy người con. Người trong họ đạo tin cậy ông, bầu ông làm trùm nhất. Ở miền Nam thời ấy, ông trùm là người lo mọi việc chung của họ đạo: giữ nhà thờ, tổ chức giờ kinh, hòa giải những chuyện xích mích trong xóm. Ông Lựu nổi tiếng vì khéo hòa giải, và vì một việc nguy hiểm hơn nhiều: che chở các linh mục trong những năm cấm đạo.
Đêm vây nhà
Đầu thập niên 1850, việc bắt đạo ngặt nghèo hơn. Có người trong vùng đi tố cáo rằng họ Mặc Bắc đang chứa linh mục. Đêm 26 tháng 2 năm 1853, quân lính kéo đến vây nhà ông trùm, nơi cha Philipphê Phan Văn Minh đang ẩn.
Ông bà trùm bị đánh đập để khai chỗ cha. Cả hai không nói. Nhưng cha Minh nghe thấy, và không đành lòng để gia đình ân nhân chịu khổ vì mình. Cha tự bước ra, nhận mình là linh mục. Lính bắt cả cha lẫn người trong nhà, giải về Vĩnh Long.
Ông trùm đã già, lại phải mang gông, đeo xiềng, chịu cảnh ngục tù và bệnh tật. Người ta nhiều lần ép ông bỏ đạo. Ông không bỏ. Trong ngục, ông xin cha Minh:
"Xin cha cầu nguyện cho con, cho con được lòng mạnh mẽ vững vàng cho đến cùng."
Khi nghe tin mình sắp bị đày đi xa, ông nói:
"Con gần đi đày, con phú dâng mọi sự trong tay Chúa."
Ông không phải đi đày. Sức già cạn dần sau hơn một năm trong ngục. Đêm 2 tháng 5 năm 1854, ông trùm Lựu trút hơi thở cuối cùng ngay trong lao tù, trước khi có bất cứ cuộc hành hình nào. Giáo dân đưa thi hài ông về Mặc Bắc, an táng trên nền ngôi nhà thờ đã bị phá, ngôi nhà thờ mà ông đã chăm lo suốt bao năm.
Ông được phong Chân phước năm 1909 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của ông là 2 tháng 5.
Ông trùm Lựu không phải linh mục, không phải thầy giảng. Ông chỉ là một người cha của bảy đứa con, một người được cả họ đạo tin cậy. Nhưng khi quân lính đập cửa, cái nhà bình thường ấy đã trở thành nơi che chở cho đức tin của cả một vùng. Và ông đã giữ cánh cửa ấy đến cùng.