Thánh Phaolô Miki
Lời tha thứ cất lên từ đỉnh đồi Thập Giá Nagasaki
Bản đồ cuộc đời
Cuộc đời này kể trong 5 chặng
Bắt đầu hành trình
Ngày mừng kính
Thánh Phaolô Miki
Mỗi nơi có thể mừng vào ngày khác đôi chút.
Ngày 6 tháng 2
Bổn mạng của
- Lớn lên, Phaolô Miki được hưởng một nền giáo dục hoàn hảo: ngài học tập tại trường trung học của Dòng Tên ở Azuchi – ngôi trường do lãnh chúa Nobunaga bảo trợ.
Mở đầu
Mở đầu
Vào một buổi trưa lạnh buốt ngày 5 tháng 2 năm 1597, trên đỉnh đồi Nishizaka lộng gió nhìn xuống vịnh biển Nagasaki của đất nước Nhật Bản, có một cảnh tượng bi tráng làm rung chuyển cả thế giới: hai mươi sáu cây Thập Giá bằng gỗ thô đứng sừng sững thành một hàng dài trên nền trời xám xịt.
Trên mỗi cây Thập Giá là một vị tử đạo bị trói chặt bằng dây thừng và những vòng sắt siết chặt nơi cổ, tay và chân. Trong số đó có các linh mục thừa sai Dòng Tên, Dòng Phanxicô người Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha; nhưng phần lớn là những người con của đất nước Phù Tang: các giáo lý viên, các thợ thủ công, một bác sĩ, và có cả ba em bé giúp lễ thơ ngây — em Louis Ibaraki mới mười hai tuổi, em Antonino mười ba tuổi và em Tôma Kozaki mười bốn tuổi đang mỉm cười cất tiếng hát thánh ca trên giá gỗ.
Đứng giữa hàng ngũ hai mươi sáu cây Thập Giá ấy là Phaolô Miki — một tu sĩ Dòng Tên người Nhật Bản ba mươi ba tuổi, xuất thân từ một dòng dõi samurai kiêu hãnh. Bị treo trên Thập Giá, nhìn xuống hàng ngàn người dân và quân lính đang vây quanh bên dưới, ông không hề buông một lời oán thán hay nguyền rủa kẻ thù. Ông cất giọng trầm ấm, dõng dạc làm bài giảng thuyết cuối cùng và hùng hồn nhất của đời mình:
“Hỡi đồng bào của tôi! Khi nhìn thấy tôi bị treo nơi đây, anh chị em có thể nghĩ tôi bị xử tử vì một trọng tội... Nhưng tôi xin tuyên bố trước mặt Thiên Chúa: tôi không phạm bất kỳ một tội ác nào chống lại đất nước hay nhà vua! Lý do duy nhất khiến tôi phải chết là vì tôi đã loan báo Tin Mừng của Đức Giêsu Kitô! Tôi cảm tạ Thiên Chúa vì Người đã ban cho tôi hồng ân vô giá này... Đứng trước ngưỡng cửa của sự chết, không ai dám nói dối! Tôi xin đoan chắc với anh chị em rằng: ngoài Đức Giêsu Kitô, không có con đường nào khác để được cứu độ! Và theo lời Thầy chí thánh đã dạy trên Thập Giá, tôi xin tha thứ trọn vẹn cho tướng quân Taiko-sama (Toyotomi Hideyoshi) và tất cả những ai đã tham gia vào việc giết chết tôi! Tôi tha thiết cầu xin Chúa thương xót đưa họ và toàn thể dân tộc Nhật Bản quay về đón nhận ơn cứu độ!”
Người samurai ngã xuống trên đồi Nishizaka ấy chính là Phaolô Miki — vị tử đạo tiên khởi của đất nước Nhật Bản. Ông đã biến tinh thần thượng võ — Bushido — của một võ sĩ đạo truyền thống thành lòng trung kiên bất khuất đối với Vị Vua Thần Linh duy nhất là Đức Giêsu Kitô.
Chặng 1 / 5
Đứa con của một tướng lĩnh Samurai
Phaolô Miki sinh vào khoảng năm 1564 hoặc 1566 tại Tsunokuni, nay thuộc vùng Osaka, đất nước Nhật Bản. Cha ông, Miki Handayu, là một tướng lĩnh quân đội samurai dũng cảm phục vụ dưới quyền của lãnh chúa lừng danh Oda Nobunaga.
Năm Phaolô lên bốn tuổi, người cha sau khi được nghe các thừa sai Dòng Tên giảng dạy đã quyết định đón nhận đức tin Công giáo và đưa cả gia đình đi chịu phép Rửa Tội. Cậu bé nhận tên thánh là Phaolô. Lớn lên, Phaolô Miki được hưởng một nền giáo dục hoàn hảo: học tập tại trường trung học của Dòng Tên ở Azuchi — ngôi trường do lãnh chúa Nobunaga bảo trợ. Cậu là một thanh niên thông minh, nắm vững văn hóa, thi ca và triết lý Phật giáo truyền thống của Nhật Bản.
Năm hai mươi tuổi, năm 1586, từ bỏ con đường võ nghiệp rực rỡ của gia đình samurai — một quyết định không hề nhỏ, khi dòng họ Miki vốn gắn liền với thanh danh và vinh dự chiến trận, còn việc từ bỏ đường kiếm để khoác áo tu sĩ gần như đồng nghĩa với việc cắt đứt mọi kỳ vọng gia tộc đặt lên vai người con trai — Phaolô Miki chính thức gia nhập Dòng Tên. Ông hoàn tất chương trình triết học và thần học xuất sắc, trở thành một giáo lý viên và nhà giảng thuyết lừng danh nhất Nhật Bản thời bấy giờ. Nhờ nền tảng học vấn Nho giáo và Phật giáo được rèn giũa từ nhỏ tại Azuchi, ông có thể trích dẫn kinh điển Phật giáo ngay giữa bài giảng để đối thoại với các nhà sư, khiến không ít học giả uyên thâm phải giật mình trước một thầy giảng Công giáo am hiểu truyền thống bản địa sâu sắc đến vậy. Ông dùng chính sự hiểu biết ấy để thuyết phục, đưa biết bao samurai và người dân quay về với đức tin Công giáo. Ông chỉ còn chờ ngày được thụ phong linh mục thì cơn bão bách hại kinh hoàng ập xuống.
Chặng 2 / 5
Cơn giông bão bách hại của tướng quân Hideyoshi
Ban đầu, tướng quân Toyotomi Hideyoshi — người nắm quyền cai trị thực tế toàn cõi Nhật Bản — có thái độ cởi mở với Kitô giáo. Nhưng vào năm 1596, sau sự cố con tàu buôn San Felipe của Tây Ban Nha bị đắm tại bờ biển vùng Tosa, nay thuộc tỉnh Kochi trên đảo Shikoku, những lời gièm pha độc ác của một số thương gia ngoại quốc đã khiến Hideyoshi nghi ngờ rằng các nhà thừa sai Công giáo là những kẻ tiên phong dọn đường cho quân đội Tây Ban Nha sang xâm lược đất nước ông.
Trong cơn thịnh nộ, Hideyoshi đã ra sắc lệnh cấm đạo ngặt nghèo và hạ lệnh lùng bắt các thừa sai. Tháng 12 năm 1596, Phaolô Miki bị bắt giữ tại tu viện Dòng Tên ở Osaka cùng với hai cộng sự viên là Gioan Soan de Goto, mười chín tuổi, và Giacôbê Kisai, sáu mươi tư tuổi. Tại Kyoto, sáu tu sĩ Dòng Phanxicô — đứng đầu là cha Phêrô Bautista — cùng mười lăm giáo dân khác cũng bị bắt giam.
Chặng 3 / 5
Cuộc đi bộ một ngàn cây số trong tủi nhục
Để khủng bố tinh thần của toàn thể các Kitô hữu, triều đình Hideyoshi đã đưa ra một bản án dã man. Ngày 3 tháng 1 năm 1597, tại quảng trường thành phố Kyoto, hai mươi bốn chứng nhân — sau đó thêm hai người khác tự nguyện xin theo — bị cắt đứt một phần tai trái để làm dấu sỉ nhục, một hình thức đánh dấu tội phạm truyền thống nhằm gia tăng sự bêu xấu công khai. Máu chảy ròng ròng trên má. Họ bị trói trên những chiếc xe kéo đi diễu qua khắp các đường phố lớn của Kyoto, Osaka và Sakai giữa tiếng la ó của đám đông.
Sau đó, họ bị ép buộc phải thực hiện một cuộc hành trình tử thần: đi bộ gần sáu trăm dặm, tương đương gần một ngàn cây số, giữa mùa đông băng giá buốt giá từ Kyoto đến tận Nagasaki — trung tâm Công giáo sầm uất nhất miền nam — để bị hành quyết công khai tại đó nhằm răn đe mọi người. Suốt một tháng ròng rã đi bộ dưới mưa tuyết, chân trần rướm máu trên đường đá sỏi, thân xác đói khát và kiệt quệ, đoàn tử đạo vẫn ngập tràn niềm vui phục sinh lạ lùng: Phaolô Miki vừa đi vừa cất tiếng giảng thuyết cho những người dân đứng hai bên đường tò mò nhìn xem; ba chú bé giúp lễ Louis Ibaraki, Antonino và Tôma Kozaki vừa đi vừa nắm tay nhau cất tiếng hát bài kinh Te Deum — Tạ Ơn Thiên Chúa — và thánh thi Laudate Pueri Dominum — Hỡi các tôi tớ Chúa, hãy ngợi khen Người — rộn rã khắp núi rừng. Lòng can đảm của họ đã làm cho cả những tên lính áp giải cũng phải rơi lệ kính phục.
Chặng 4 / 5
Ngọn đồi Thập Giá Nagasaki
Ngày 5 tháng 2 năm 1597, đoàn tử đạo đặt chân lên ngọn đồi Nishizaka ở Nagasaki. Nhìn thấy hai mươi sáu cây Thập Giá đã dựng sẵn trên đỉnh đồi lộng gió biển, cậu bé Louis Ibaraki mười hai tuổi đã hớn hở chạy vội lên đồi, hỏi tên đao phủ: “Cây Thập Giá nào là của tôi? Cây Thập Giá nào là của tôi?” Khi được chỉ cây thập giá nhỏ nhất, cậu bé đã ôm chầm lấy nó và hôn kính. Một viên quan chức thương tình muốn tha mạng cho cậu bé nếu cậu chịu từ bỏ đạo, nhưng em đã dõng dạc trả lời:
“Tôi không muốn đổi sự sống ngắn ngủi trần gian này để mất đi sự sống đời đời trên thiên quốc!”
Hai mươi sáu vị chứng nhân bị trói chặt vào giá gỗ. Những cây Thập Giá đồng loạt được kéo dựng đứng lên giữa trời. Từ trên Thập Giá của mình, Phaolô Miki đã cất lời tha thứ bất hủ cho kẻ thù và lớn tiếng tuyên xưng đức tin. Ông đưa mắt nhìn sang hai người anh em Dòng Tên kề bên: thầy Gioan Soan de Goto và thầy Giacôbê Kisai — cả hai vừa được tuyên khấn trọng thể Dòng Tên ngay trên Thập Giá trước khi chết.
Sau bài giảng của Phaolô Miki, bốn tên đao phủ cầm giáo dài bước ra. Chúng đứng hai bên mỗi cây Thập Giá, đồng loạt đâm chéo hai mũi giáo sắc nhọn xuyên qua hai bên sườn thấu lên ngực của từng vị tử đạo. Máu đào của hai mươi sáu chứng nhân tưới đẫm ngọn đồi Nishizaka. Tiếng hát thánh thi của họ hòa tan vào tiếng sóng biển Thái Bình Dương.
Chặng 5 / 5
Ngọn lửa đức tin của “Những Kitô Hữu Ẩn Mình”
Máu của Thánh Phaolô Miki và các bạn tử đạo đã mở đầu cho hơn hai thế kỷ bách hại tàn khốc bậc nhất trong lịch sử Giáo hội tại Nhật Bản. Toàn bộ các nhà thờ bị triệt hạ, các linh mục bị xử tử hoặc trục xuất, và đất nước Nhật Bản đóng chặt cửa suốt hơn hai trăm năm.
Nhưng một phép lạ đức tin vĩ đại chưa từng có đã tồn tại: suốt hơn hai thế kỷ không có lấy một linh mục, không có Thánh Lễ, chỉ nhờ vào bí tích Rửa Tội được cha mẹ truyền lại cho con cái và lời kinh Mân Côi thầm lặng trong đêm, hơn ba mươi ngàn Kitô hữu Nhật Bản — gọi là Kakure Kirishitan, Những Kitô Hữu Ẩn Mình — đã kiên cường gìn giữ đức tin tinh tuyền dưới lòng đất.
Năm 1865, khi các thừa sai Pháp quay trở lại xây dựng nhà thờ Oura tại Nagasaki, những người Kitô hữu ẩn mình ấy đã bước ra ánh sáng nhận diện các cha nhờ ba dấu chỉ mà tổ tiên họ đã dặn dò từ thời Thánh Phaolô Miki: linh mục độc thân, vâng phục Đức Giáo hoàng Rôma, và tôn kính Đức Mẹ Maria. Cuộc gặp gỡ ấy — diễn ra ngay dưới chân ngọn đồi Nishizaka, nơi máu của hai mươi sáu vị tử đạo đã đổ xuống gần ba trăm năm trước — được các sử gia Giáo hội coi là một trong những phép lạ đức tin kỳ diệu nhất của thời hiện đại: một cộng đồng tín hữu không thầy dạy, không sách vở, không một lần được rước Mình Thánh Chúa suốt tám thế hệ, vẫn truyền lại nguyên vẹn cho con cháu chính những gì Phaolô Miki đã rao giảng trên Thập Giá năm xưa.
Đức Giáo hoàng Urbanô VIII đã tuyên phong Chân phước cho hai mươi sáu vị tử đạo vào ngày 14 tháng 9 năm 1627. Và vào ngày 8 tháng 6 năm 1862, Đức Giáo hoàng Piô IX đã long trọng tôn phong Phaolô Miki cùng hai mươi lăm bạn tử đạo lên bậc Hiển Thánh. Hội Thánh mừng kính ông và các bạn tử đạo vào ngày 6 tháng 2 hằng năm.
Thánh Phaolô Miki để lại một tượng đài bất hủ cho nhân loại:
“Lòng can đảm đích thực của người hiệp sĩ không phải là dùng gươm giáo để tiêu diệt mạng sống của kẻ thù; lòng can đảm đích thực của người hiệp sĩ Kitô giáo là sẵn sàng hiến dâng chính mạng sống mình trên Thập Giá và cất lời chúc phúc tha thứ cho những kẻ đã làm hại mình!”
Từ một thiếu niên dòng dõi samurai từ bỏ con đường võ nghiệp, đến người tử đạo trên đồi Nishizaka vẫn dâng lời tha thứ cho chính kẻ ra lệnh giết mình, ông dạy mỗi người chúng ta: giữa những bất công và sự hiểu lầm của cuộc đời, hãy kiên cường đứng vững trong sự thật, và hãy dùng chính sự tha thứ chân thành để làm bừng sáng vinh quang của Đức Kitô.
Hết câu chuyện
Bạn đã đi cùng Thánh Phaolô Miki đến cuối câu chuyện.
Có những cảnh bạn không thể rời mắt:
Cậu bé giúp lễ Louis Ibaraki mười hai tuổi chạy lên đồi hành hình, hớn hở hỏi tên đao phủ: "Cây Thập Giá nào là của tôi?"
Suốt cuộc đi bộ gần một ngàn cây số giữa mùa đông, bị cắt một phần tai để sỉ nhục, đoàn tử đạo vẫn vừa đi vừa cất tiếng hát thánh ca vang khắp núi rừng.
Trên cây Thập Giá của mình, Phaolô Miki dâng lời tha thứ trọn vẹn cho chính tướng quân đã ra lệnh giết mình và toàn thể những kẻ tham gia hành hình.
Ở lại trong thinh lặng
Bạn hiểu được cốt lõi của lòng can đảm đích thực: không phải là sức mạnh tiêu diệt kẻ thù, mà là sẵn sàng hiến dâng mạng sống mình và vẫn cất lời chúc phúc cho những kẻ đã làm hại mình.
Tôi xin tha thứ trọn vẹn cho tướng quân Taiko-sama và tất cả những ai đã tham gia vào việc giết chết tôi!
Nguồn tư liệu
- Ngày mừng kínhHồ sơ tác giả đã biên tập
- Bổn mạngHồ sơ tác giả đã biên tập
- Lời suy ngẫmjesuits.global
- Lời suy ngẫmkatolsk.no
Gặp người tiếp theo
Hành trình 7